Oekraïne wint voor het eerst in jaren terrein nu Musk Starlink afsluit voor Rusland
In dit artikel:
Oekraïne heeft in de afgelopen twee weken ruim 200 km² terrein teruggewonnen van Russische troepen in de bezette regio Zaporizja — de grootste noemenswaardige winst sinds ongeveer tweeënhalf jaar. Volgens de Amerikaanse denktank ISW is de belangrijkste oorzaak dat Elon Musk begin deze maand toegang tot Starlink voor Russische gebruikers heeft afgesloten. Zonder die satellietverbinding kampen Russische grondtroepen met ernstige communicatieproblemen; Starlink speelde ook een rol bij het besturen van drones en het lokaliseren van tegenstanders.
Het teruggewonnen gebied, ongeveer even groot als de stad Amsterdam, was twee maanden eerder door Rusland ingenomen. Hoewel de opbrengst territoriaal beperkt is, heeft de winst volgens Rusland-kenner Hubert Smeets zowel strategische als psychologische waarde: president Poetin had aangekondigd heel Zaporizja te willen innemen, en in die regio staat de zwaar omstreden kerncentrale die Rusland nog bezet en soms als pressiemiddel inzet.
Defensie-expert Patrick Bolder waarschuwt dat verdere grote opmars voor Oekraïne onwaarschijnlijk is op korte termijn, ook als de Starlink-blokkade blijft bestaan: Russische eenheden zitten vaak diep ingegraven, beschikken over grotere aantallen manschappen en blijven zwaar materieel inzetten. Het Kremlin ontkent dat het wegvallen van Starlink problemen veroorzaakt en verwijst naar eigen communicatiesystemen, maar experts noemen die bewering een bluf; alternatieven zijn nog niet volwassen en zijn kwetsbaar voor Oekraïense tegenmaatregelen.
Musk — wiens Starlink-constellatie uit duizenden satellieten bestaat en door Oekraïne veel wordt gebruikt — zegt de maatregel te hebben genomen omdat hij niet wil dat zijn netwerk wordt ingezet om mensen te doden. Analisten blijven echter gegrepen door zijn motieven en de politieke druk erachter. Rusland probeert de blokkade te omzeilen, onder meer door families van Oekraïense krijgsgevangenen te dwingen accounts aan te maken die door tewerkstelling op Oekraïens grondgebied minder beperkingen zouden hebben. Bolder stelt dat Musk daarnaast technische tegenmaatregelen kan nemen, bijvoorbeeld het weigeren van verbindingen met antennes die zich met hoge snelheid verplaatsen — iets dat het gebruik van Starlink voor drones zou beperken.
Ondertussen zitten diplomatieke pogingen vast: vredesgesprekken in Genève verliepen stroef en werden vroegtijdig afgebroken; Rusland toont weinig bereidheid tot concessies en president Zelensky verklaart geen territorium te zullen afstaan. De combinatie van technologische beïnvloeding en hardnekkig front maakt de situatie zowel tactisch als politiek complex.