Oekraïne is een militaire politiestaat

In dit artikel:

Auteur Ab Gietelink schetst een zeer kritisch beeld van de Oekraïense mobilisatie en van de Nederlandse en Europese steun aan president Volodymyr Zelensky. Volgens hem voeren Oekraïense rekruteringsteams in steden controles uit bij onder meer winkelcentra, uitgaansgelegenheden en openbaar vervoer. Daarbij zouden dienstplichtige mannen soms met geweld worden meegenomen; op sociale media wordt dit spottend „bussificatie” genoemd.

Gietelink verwijst naar Oekraïense overheidsgegevens en berichtgeving van onder meer The Kyiv Independent, de Financial Times en het Kyiv International Institute of Sociology. Zo zouden 6,3 miljoen mannen hun registratie in de Reserve+-app niet hebben bijgewerkt. Daarnaast noemt hij cijfers van ongeveer 200.000 deserteurs en honderdduizenden mannen die mobilisatie zouden ontlopen of ondergronds zijn gegaan. Volgens de auteur wijst dit erop dat de oorlog onder de bevolking veel minder steun geniet dan Europese regeringen en media suggereren. De cijfers en de daaruit getrokken conclusies worden in het artikel echter niet onafhankelijk getoetst.

Veel mannen zouden volgens Gietelink proberen aan dienstplicht te ontkomen via onderduiken, zwart werk, omkoping of valse documenten. Sinds de algemene mobilisatie in februari 2022 zouden aan de grens circa 50.000 mannen zijn aangehouden, onder meer wegens documentfraude of omkoping. Ook de aanwezigheid van miljoenen Oekraïense vluchtelingen in Europa en Rusland wordt genoemd als aanwijzing voor de omvang van het mobilisatieprobleem.

De auteur stelt verder dat Oekraïne economisch grotendeels afhankelijk is van Europese financiering voor wapens en lonen. Omdat de staat van beleg voortduurt, zijn presidentsverkiezingen sinds het aflopen van Zelensky’s mandaat in het voorjaar van 2024 uitgesteld. Gietelink beschouwt dat als een manier om Zelensky’s positie te behouden en noemt Oekraïne daarom een „militaire politiestaat”. Hij beweert dat Zelensky zonder vredesakkoord geen verkiezingen zou kunnen winnen en dat Europese leiders de oorlog desondanks blijven financieren. Daarbij verwijst hij ook naar de scherpe kritiek die de Amerikaanse president Donald Trump tijdens Zelensky’s bezoek aan Washington in 2025 op hem uitte.

Tot slot behandelt het artikel de Nederlandse donatie van twintig gevangenisbussen aan Oekraïne voor 2026. Staatssecretaris Claudia van Bruggen zei dat de voertuigen in Lviv bedoeld zijn voor het veilig en humaan vervoeren van gedetineerden. FVD-Kamerlid Pepijn van Houwelingen vroeg of de bussen mogelijk worden gebruikt bij het oppakken van dienstweigeraars. Volgens het artikel gaf Van Bruggen daarop geen rechtstreeks antwoord en verwees zij naar het Oekraïense ministerie van Defensie.