Oekraïne en Rusland gaan weer praten, maar wensen liggen ver uiteen

In dit artikel:

Oekraïne en Rusland hervatten op maandag in Istanboel hun directe vredesonderhandelingen, de tweede bijeenkomst binnen iets meer dan twee weken. Hoewel er een langdurige stilte was tussen de delegaties, neemt de druk op beide partijen toe om een oplossing te vinden sinds de terugkeer van de Amerikaanse president Donald Trump. Vorige maand resulteerden de gesprekken in Istanboel in een grote gevangenenruil, maar concrete stappen richting vrede ontbraken, mede doordat de leiders Poetin en Zelensky niet aanwezig waren.

Nu stuurt Oekraïne onder leiding van minister Rustem Umerov een delegatie naar Turkije, ondanks dat president Zelensky eerst een concreet vredesvoorstel van Rusland eiste. Oekraïne presenteerde een routekaart waarin wordt gepleit voor een volledig staakt-het-vuren van minimaal dertig dagen, gevolgd door een volledige uitwisseling van krijgsgevangenen en direct overleg tussen Zelensky en Poetin. Deze stappen zouden moeten leiden tot bredere vredesonderhandelingen met betrokkenheid van Europa en de Verenigde Staten.

Rusland stelt daar zware eisen tegenover: het Kremlin verlangt garanties dat de NAVO niet uitbreidt naar het oosten, waarmee het lidmaatschap van Oekraïne en andere landen praktisch wordt uitgesloten. Verder eist Moskou een neutrale status voor Oekraïne na de oorlog en het opheffen van westerse sancties. Poetin waarschuwt dat vrede zonder zijn voorwaarden alleen maar pijnlijker zal worden. Zelensky weigert echter dat Rusland invloed krijgt op Oekraïens buitenlands beleid of dat het Oekraïense leger wordt beperkt.

De onderhandelingsverschillen blijven dus groot, terwijl de tijd in Rusland voordeel werkt door militaire voortgang. Tegelijkertijd groeit de kans dat de Verenigde Staten hun geduld verliezen met Poetin als het vredesproces niet vordert. De aanhoudende spanningen illustreren hoe moeizaam een duurzaam staakt-het-vuren te realiseren is, temeer omdat beide partijen fundamenteel andere eisen stellen omtrent veiligheid en soevereiniteit.