Ocean Vuong schotelt je in 'Op aarde schitteren we even' brute schoonheid voor

In dit artikel:

Ocean Vuong, geboren in Ho Chi Minh-stad en opgegroeid in Hartford, Connecticut, verwerkt in zijn werk de gevolgen van migratie, oorlog, armoede en queer-zijn. Zijn moeder, die analfabeet was en in een nagelsalon werkte, vluchtte met hem uit Vietnam. Na een verblijf in een vluchtelingenkamp op de Filipijnen bouwde het gezin een bestaan op in de Verenigde Staten. Vuong werd dichter, schrijver en docent en ontving onder meer een MacArthur ‘Genius’ Fellowship.

Zijn in 2019 verschenen roman Op aarde schitteren we even is geschreven als een brief aan zijn moeder, die de tekst niet kan lezen. De roman volgt een queer Vietnamese-Amerikaanse jongen die opgroeit aan de rand van de Amerikaanse droom. Hij probeert zijn leven en verlangens begrijpelijk te maken voor zijn moeder, terwijl hij tegelijk worstelt met taal: zijn Engels is nieuw en zijn Vietnamees bleef door zijn vlucht op kinderniveau steken.

In het boek komen huiselijk geweld, oorlogstrauma en intergenerationele pijn samen. Vuong verzet zich echter tegen het etiket ‘traumaliteratuur’. Volgens hem leidt dat label af van de vraag wie verantwoordelijk is voor geweld, zoals kolonialisme, homohaat, wapenbezit, de Irakoorlog en de opioïdencrisis. De rauwe seksscènes tussen de jonge hoofdpersoon en Trevor, een witte jongen van een tabaksplantage, tonen bovendien hoe lichamelijke onderwerping kan worden omgevormd tot een ervaring van keuze en zeggenschap.

De roman maakt ook onzichtbare groepen – immigranten, queers, mensen van kleur en vergeten arbeiders – opnieuw ‘leesbaar’. Dat idee werkt Vuong verder uit in zijn Belle van Zuylenlezing in Utrecht in september 2025. Hij pleit daarin voor formele ongehoorzaamheid: schrijvers moeten vrij kunnen bewegen tussen genres en conventies kunnen doorbreken. Die opvatting kenmerkt ook zijn tweede roman De keizer van Gladness uit 2025, die minder unaniem werd ontvangen.

De blijvende aantrekkingskracht van Vuongs werk ligt volgens de auteur in de combinatie van rauwheid, poëzie en mededogen. Op aarde schitteren we even werd een bestseller en queer klassieker, maar staat vanwege de expliciete seks ook op verbodenboekenlijsten in Texas en Vietnam. Vuong maakt van familiegeschiedenis en maatschappelijke schade geen louter persoonlijk verhaal, maar zoekt naar waardigheid en genade. Zijn kernidee is dat herinnering een tweede kans kan bieden.