NU+ | Ayatollah Khamenei was meedogenloos en walgde van westerse landen
In dit artikel:
Ayatollah Ali Khamenei stond bijna 37 jaar aan het hoofd van Iran en maakte van het land een harde anti-westerse macht die zowel binnenlands harde handhaving als buitenlandse machtprojectie combineerde. Geboren in Mashhad in april 1939, trad hij al op jonge leeftijd het geestelijke beroep in, werd pupil van ayatollah Khomeini in Qom en speelde een prominente rol tijdens de revolutie van 1979. Na een moordaanslag in 1981 — die hem een verlamde rechterarm en beschadigde stembanden bezorgde — werd hij dat jaar president. Toen Khomeini in 1989 overleed, volgde Khamenei hem op als opperste leider.
Als hoogste gezagsdrager beschikte Khamenei over uitgebreide bevoegdheden: hij gaf leiding aan de strijdkrachten, benoemde topfunctionarissen in justitie, veiligheidsdiensten en staatsmedia, en plaatste vertrouwelingen aan het hoofd van de Revolutionaire Garde (IRGC). Ook had hij macht over economische instrumenten zoals Setad, een instelling die volgens berichten tientallen miljarden verwierf via beslagleggingen op eigendommen. Binnenlandse oppositie en protesten werden consequent hardhandig aangepakt; de massale onrust na de dood van Mahsa Amini in 2022 leidde tot strenge repressie en executies, en de leiding gaf vaak het Westen de schuld van onrust.
Op buitenlands vlak investeerde Khamenei decennialang miljarden om Amerikaanse en Israëlische invloed in de regio tegen te werken. Iran steunde sjiitische milities in Irak en Libanon — waaronder Hezbollah — stuurde troepen naar Syrië om Assad te steunen en ondersteunde ook bewegingen als Hamas en de Houthi’s. Die netwerken vergrootten Irans invloed, maar volgens het artikel zette vanaf 2024 een erosie daarvan in: politieke verschuivingen zoals de val van Assad en militaire klappen tegen Hamas en Hezbollah verzwakten het netwerk. Tegelijk escaleerde de confrontatie met Israël, die zich van een verborgen schaduwoorlog in toenemende mate openlijk afspeelde.
In juni 2025 verschoof het conflict opnieuw: Israël voerde een verrassingsaanval uit op Iraanse nucleaire en militaire doelen; de Verenigde Staten sloot zich aan in een twaalf dagen durend offensief dat als waarschuwing werd gepresenteerd tegen verdere Iraanse verrijkings- en raketactiviteiten. Onderhandelingen over een nieuw akkoord liepen door, maar volgens Amerikaanse functionarissen weigerde Iran afstand te doen van zijn verrijkingsprogramma. Tijdens luchtaanvallen — waaronder een treffer op het complex in Teheran waar Khamenei woonde — kwam de grootayatollah op 86‑jarige leeftijd om het leven.
Khamenei laat een verdeeld nalatenschap na: hij bouwde Iran uit tot een sterk, antiwesters regime met regionale invloed, maar zijn laatste jaren werden gekenmerkt door verzwakking van bondgenoten, toenemende internationale confrontatie en een plotselinge machtsvacuüm rond de opvolging.