NU+ | Weg van big tech: 'Overheid moet het voortouw nemen voor de consument'
In dit artikel:
Nederland blijft in sterke mate afhankelijk van Amerikaanse techbedrijven zoals Microsoft, Amazon, Google, Apple en Meta, ondanks toenemende politieke spanningen met de VS. Experts, belangenorganisaties en lezers van NU.nl vragen zich af waarom de overheid weinig doet aan die afhankelijkheid en wat burgers zelf kunnen doen.
De afhankelijkheid heeft concrete gevolgen: Amerikaanse platforms bepalen deels welke informatie gebruikers zien en kunnen daardoor politieke invloed uitoefenen. In een extreem geval kan Washington toegang blokkeren; vorig jaar sloot Microsoft op aanwijzing van de Amerikaanse regering het mailaccount van een hoge functionaris van het Internationaal Strafhof. Bovendien lopen vitale sectoren (mobiliteit, defensie, energie) grotendeels via ICT‑systemen die verbonden zijn met clouddiensten, wat bij uitval tot grote problemen kan leiden.
Onderzoekers als Reijer Passchier en organisaties als de Consumentenbond en Bits of Freedom waarschuwen al langer, maar zien toch dat afhankelijkheid verder toeneemt: de Belastingdienst stapte op Microsoft over en in Amsterdam komt een datacenter dat Microsoft zal gebruiken. Tegelijkertijd kondigde het kabinet eind april aan dat overheidsorganisaties toegang krijgen tot het Duitse cloudplatform STACKIT, maar recent werd ook het contract met DigiD‑leverancier Solvinity verlengd, ondanks dat Solvinity door een Amerikaans bedrijf wordt overgenomen.
Oplossen is lastig: veel organisaties zijn ingebed in Microsoft‑ecosystemen (Word, Teams, Outlook, Copilot), waardoor overstappen ongemak en verlies van efficiëntie betekent. Bits of Freedom wijst erop dat werknemers moeilijk kunnen weigeren als werkgevers bigtech‑systemen voorschrijven, waardoor bestuurlijke ingreep belangrijk is. Consumentenbond en Bits of Freedom hebben wel alternatieve apps onderzocht op bruikbaarheid, open source, privacy en veiligheid en stellen dat onafhankelijker worden mogelijk is, mits beleidsmakers en organisaties actief kiezen voor minder Amerikaanse afhankelijkheid.