NU+ | Wat is het nut van miljoenenbonus voor CEO's? 'Motiverende prikkel'
In dit artikel:
KLM-topvrouw Marjan Rintel verdiende in 2025 in totaal ongeveer 1,6 miljoen euro, terwijl haar vaste jaarsalaris 600.000 euro bedraagt. Dat hogere totaal komt vooral door het variabele deel: bonussen die worden uitgekeerd als vooraf vastgestelde doelen worden gehaald. Eén van die targets hing samen met het moederconcern Air France‑KLM, dat vorig jaar een recordwinst noteerde, waardoor Rintels variabele beloning opliep.
De beloningsruimte en de criteria worden vastgesteld door de raad van commissarissen; aandeelhouders mogen over het beloningsbeleid stemmen. Die structuur verklaart waarom topbonussen regelmatig tot ophef leiden: commissarissen koppelen financiële of operationele targets aan grote betaalbaarstellingen om bestuurders te stimuleren prestaties te leveren. Econoom Rens van Tilburg en hoogleraar Manuel Lokin leggen uit dat zo’n systeem ook een signaalfunctie heeft — waardering en status spelen mee naast puur financieel gewin — en dat transparantie over beloningen (zoals sinds de code‑Tabaksblat) paradoxaal genoeg heeft geleid tot stijgende salarissen doordat bestuurders zich met elkaar gingen vergelijken.
Praktisch vertaalt zich dat vaak in bonussen die hogere beloningen belonen voor kostenbesparingen. Omdat personeelskosten groot zijn, kan ontslag of reorganisatie door de raad worden gezien als een gewenste prestatie en dus financieel worden beloond. Dat verklaart deels de verontwaardiging: KLM voerde ingrijpende bezuinigingen door en schrapte vorig jaar 250 banen, terwijl de CEO juist extra werd beloond. Vakbonden en zelfs minister Eelco Heinen (Financiën) noemen die uitkering onverdedigbaar; de Staat, als minderheidsaandeelhouder, overweegt bezwaar.
Critici wijzen erop dat zulke hoge bonussen het moraal van werknemers kunnen schaden: als personeel wordt gevraagd extra inspanning te leveren voor minder, gaan zij naar de top kijken en vragen zich af of de leiding hetzelfde doet. Voorzichtigheid is deels ingebouwd in Nederlandse regelgeving: de Wet normering topinkomens (WNT) regelt publieke en semipublieke sectoren en de financiële sector kent eigen maxima, maar die regels raken private bedrijven minder.
Ten slotte blijft de dynamiek van peer pressure, aandeelhoudersinteresse en prestatiebeoordeling zorgen voor een opdrijvend effect op topbeloningen. Aandeelhouders stemmen vaak in omdat zij willen dat bedrijven bepaalde doelen halen — ook dat zag je recent opnieuw bij Ahold Delhaize, waar de CEO een forse bonus-ruimte kreeg voor uitzonderlijke prestaties.