NU+ | Twijfels over klimaatambities EU: lidstaten en parlement trappen op de rem

In dit artikel:

Na jaren van ambitieus klimaatbeleid kampt de Europese Unie met diepe verdeeldheid over nieuwe klimaatdoelen voor de komende vijftien jaar. Eurocommissaris Wopke Hoekstra, sinds 2023 het gezicht van het Europese klimaatbeleid, streeft naar een reductie van 90 procent broeikasgassen in 2040 ten opzichte van 1990, maar na de verkiezingen van 2024 blijkt het lastig dit doel met voldoende steun in de klimaatwet vast te leggen. Met name Hoekstra’s eigen christendemocratische fractie in het Europees Parlement remt het ambitieniveau, uit bezorgdheid over de concurrentiepositie van de Europese industrie ten opzichte van bijvoorbeeld China en de Verenigde Staten.

Er ligt een afgezwakt voorstel dat de 90 procent CO2-reductie belooft, maar onder voorwaarden, zoals het eventueel ‘inkopen’ van emissiereducties in andere landen. De situatie werd verder gecompliceerd doordat de radicaal-rechtse en klimaatsceptische Patriots for Europe-fractie, waar ook de PVV deel van uitmaakt, onverwacht een sleutelrol kreeg als potentiële aanstuurder van het klimaatvoorstel, wat eerder ondenkbaar leek. Linkse fracties trachtten dit in te dammen met een motie om het voorstel versneld te behandelen, maar die werd weggestemd door christendemocraten samen met rechts, wat tot felle kritiek leidde.

De verdeeldheid binnen het Europees Parlement belemmert het voortgangstempo, terwijl een belangrijke klimaattop in november in Brazilië nadert, waar de EU concrete plannen voor 2035 moet presenteren. Het Europese klimaatakkoord voor 2040 zal richtinggevend zijn voor die tussenstap, maar onduidelijkheid over het ambitieniveau kan de onderhandelingspositie van de EU verzwakken. Bovendien wil o.a. Polen de CO2-reductie in 2035 aanzienlijk minder ambitieus maken dan eerder voorgesteld.

Hoewel het Parlement formeel geen zeggenschap heeft over de VN-doelen, speelde het eerdere keren een cruciale rol in het opvoeren van druk op lidstaten voor streng klimaatbeleid. Door het uitblijven van consensus dreigt die invloed te tanen. Klimaatexperts betreuren dat het Parlement recent geen krachtig signaal heeft afgegeven voor het ambitieuze voorstel. EU-voorzitter Denemarken mikt erop om uiterlijk 18 september tot een akkoord te komen, maar het is onzeker of dat zal lukken gezien de huidige politieke tegenstellingen. Hierdoor staat de reputatie van de EU als klimaatleider onder druk in de aanloop naar internationale klimaatsommen.