NU+ | Trump wil Iraans regime veranderen met alleen bommen: 'Vergeet het maar'
In dit artikel:
De Amerikaanse president Donald Trump heeft Iran een ultimatum gesteld om de Straat van Hormuz te heropenen; de deadline verloopt komende nacht. Als Iran niet meewerkt, zei Trump dat de VS Iran “terug naar het stenen tijdperk” zullen bombarderen. Deskundigen waarschuwen echter dat grootschalige luchtaanvallen nauwelijks zullen leiden tot daadwerkelijke regimeverandering in Teheran.
Defensie-expert Patrick Bolder (HCSS) stelt dat bombarderen alleen zelden een politieke omwenteling oplevert: verandering moet van binnenuit komen en de VS heeft geen duidelijk alternatiefregime klaarliggen in Iran. De Iraanse maatschappij is bovendien etnisch en politiek verdeeld en kent geen dominante oppositieleider die direct een nieuw bestuur zou kunnen vormen. Bolder denkt dat, mocht het huidige leiderschap verdwijnen, de Revolutionaire Garde eerder de macht kan consolideren dan dat er democratische hervormingen volgen.
Frans Osinga, hoogleraar oorlogsstudies, nuanceert dat luchtaanvallen wel concrete strategische doelen kunnen bereiken: het uitschakelen van drones en raketten, verzwakken van de Islamitische Revolutionaire Garde en het uitoefenen van druk op de politieke top — een vorm van dwangdiplomatie. Historisch werken bombardementen vooral wanneer ze militaire infrastructuur en oorlogsproductie treffen, zoals in de Tweede Wereldoorlog.
Tegelijk waarschuwen beide experts voor tegenproductieve effecten: een “rally around the flag” waardoor nationale steun voor de regering toeneemt, harde neerslag van protesten door de Garde en groeiende apathie onder burgers. Hoge burgerdoden en economische schade (stijgende olieprijzen, spanningen in de Golf) kunnen Trump politiek schaden thuis. Politiek gewin lijkt ook een motief: met de Amerikaanse midterms in het vooruitzicht zou Trump een diplomatiek resultaat nodig hebben dat hij als overwinning kan verkopen; de lat voor succes lijkt inmiddels gedaald — zelfs een gedeeltelijke heropening van de Hormuz zou als winst kunnen worden gepresenteerd.
Kortom: luchtbombardementen kunnen tactische en coercieve effecten hebben, maar brengen grote risico’s met zich mee en zijn ongeschikt als instrument om zonder grondoperaties en binnenlandse alliantie echte regimeverandering in Iran af te dwingen.