NU+ | Trump heeft al jarenlang problemen met president Maduro
In dit artikel:
Op 15 september openden Amerikaanse strijdkrachten het vuur op een speedboot die uit Venezuela kwam — volgens president Donald Trump een vaartuig vol drugs — en dat schot vormde het begin van een maandenlange militaire campagne tegen Venezuela en diens president Nicolás Maduro. In de weken en maanden daarna werden meerdere bootjes onder vuur genomen, nam de Amerikaanse maritieme aanwezigheid in hetCaribisch gebied toe (al in augustus werden marineschepen naar de kust van Venezuela gestuurd) en arriveerde enkele maanden later het vliegdekschip USS Gerald R. Ford in wateren rond Centraal- en Zuid-Amerika.
De Amerikaanse regering profileert de acties als onderdeel van de strijd tegen export van verdovende middelen naar de VS, met name fentanyl. Washington heeft Maduro al langere tijd bestempeld als medeplichtige in de drugshandel: sinds Trumps eerste ambtstermijn werd hij beschuldigd van steun aan narcoterrorisme en van leidinggeven aan het zogenoemde "Cartel de los Soles" — een verwijzing naar het embleem van hoge Venezolaanse militairen. Eind november verklaarden de VS dat dat vermeende netwerk voortaan als terroristische organisatie geldt; in december werd fentanyl door de VS zelfs aangeduid als een potentiëel massavernietigingswapen. Die juridische stappen geven de Amerikaanse regering ruime mogelijkheden om militair op te treden.
Tegelijkertijd wijzen internationale experts en feitencontroleurs op zwakke plekken in de Amerikaanse casus. Specialisten van de Verenigde Naties zeggen dat het "Cartel de los Soles" niet als georganiseerd kartel bestaat, maar eerder een verzamelnaam is voor individuele hooggeplaatste figuren die betrokken zouden zijn bij drugssmokkel. De rol van Venezuela in de fentanylproductie en -handel wordt door kenners als overdreven bestempeld: fentanyl wordt voor het grootste deel in Mexico gefabriceerd, en het smokkelen vanuit Venezuela speelt een veel kleinere rol dan Washington suggereert. Bij het bombardement van 15 september leverde Trump geen onafhankelijk bewijs dat de boot drugs vervoerde.
Analisten zien naast het officiële drugsnarratief ook geopolitieke en binnenlandse motieven. Venezuela beschikt over grote olievoorraden die door de VS als strategisch belangrijk worden gezien; een machtswissel zou Amerikaanse belangen kunnen dienen. Bovendien is Maduro internationaal niet door alle landen als legitiem president erkend, onder meer omdat zijn overwinning bij de verkiezingen van 2024 volgens de VS niet geldig was. Washington ondersteunt de Venezolaanse oppositieleider María Corina Machado, die Maduro niet mocht laten deelnemen aan de verkiezingen en die de krant meldt als winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede voor haar democratiestrijd. Voor president Trump biedt de actie ook politieke voordelen: afleiding van binnenlandse problemen zoals toenemende kosten van levensonderhoud en zwakke peilingen, en het aanspreken van kiezers in staten als Florida waar veel vluchtelingen uit Cuba en Venezuela wonen.
Trump kondigde aan later op de dag — om 17.00 uur Nederlandse tijd — nadere toelichting te geven op zijn beweegredenen. De zaak belooft verdere internationale controverse omdat juridische en feitelijke onderbouwing van de zwaarwegende beschuldigingen door critici als onvoldoende wordt gezien.