NU+ | Nederland moet zoet water beter vasthouden, en dat vergt stevig beleid

In dit artikel:

Door aanhoudende droogte en hoge temperaturen voert de Rijn, de belangrijkste bron van zoet water voor Nederland, momenteel uitzonderlijk weinig water aan. Het neerslagtekort bedraagt landelijk ongeveer 300 millimeter en loopt lokaal op tot 400 millimeter. Verwachte buien vanaf zaterdag kunnen dat tekort en de lage rivierstand niet voldoende herstellen.

De situatie heeft gevolgen voor onder meer Waterschap Amstel, Gooi en Vecht. Door de beperkte aanvoer via de Rijn en de lage stand van het Markermeer kan minder zoet water de regio worden ingelaten. Daardoor dringt zout water vanuit IJmuiden verder het gebied binnen. Dat bedreigt kwetsbare natuur, waaronder de Kortenhoefse Plassen en het Naardermeer, waar beschermde soorten afhankelijk zijn van zoet water.

Het waterschap heeft daarom een tijdelijke damwand geplaatst bij de verbinding tussen het Amsterdam-Rijnkanaal en de Muidertrekvaart. Ook is een sluis bij Weesp gesloten en mag overdag geen water uit sloten worden gehaald. Voor de langere termijn wordt gewerkt aan een permanent gemaal, zodat minder vaak noodpompen nodig zijn om natuurgebieden van zoet water te voorzien.

Onderzoekers Marthe Wens van de Vrije Universiteit en Maartje Faasse van het waterschap wijzen daarnaast op structurele aanpassingen. Bodems en openbare ruimten zouden meer water moeten kunnen vasthouden, terwijl grondwaterpeilen en waterbuffers, zoals het IJsselmeer, beter kunnen worden benut. Dat kan gevolgen hebben voor de landbouw, bijvoorbeeld doordat zware machines minder snel het land op kunnen.

Ook de locatie van gewassen vraagt volgens Wens heroverweging. Teelten met een hoge watervraag, zoals bloembollen, komen mogelijk onder druk te staan in het westen van Nederland. Gewassen die beter tegen zoute omstandigheden kunnen, zoals rode biet, zeekraal en lamsoor, bieden deels alternatieven. Uiteindelijk zijn aanpassingen volgens de onderzoeker niet genoeg en blijft het beperken van klimaatverandering noodzakelijk.