NU+ | Statushouders hebben sneller baan, maar passend werk vinden blijft lastig

In dit artikel:

Statushouders vinden de laatste jaren veel sneller werk dan vroeger: in 2024 had bijna 13 procent binnen drie maanden na het krijgen van een verblijfsvergunning betaald werk, tegen ongeveer 1 procent tien jaar eerder. De toename hangt deels samen met beleidsversoepelingen — onder meer het afschaffen van de 24‑wekeneis eind 2023 — die asielzoekers meer kansen geven om te werken. Minister Thierry Aartsen werkt daarnaast aan maatregelen om gemeenten te helpen statushouders sneller in zogeheten startbanen te plaatsen.

Toch blijft de arbeidsdeelname laag en onregelmatig. Volgens UWV‑arbeidsmarktdeskundige Michel van Smoorenburg groeit de kans op werk met de verblijfsduur: na drie jaar heeft circa een derde een baan, maar ongeveer 70 procent zit dan nog zonder werk en ontvangt bijstand. Belangrijke knelpunten zijn administratieve drempels (zoals wachttijden voor BSN en het vinden van een woning), de noodzaak voor werkgevers om een tewerkstellingsvergunning aan te vragen, en de onzekerheid over woonplaatsverschuivingen die werkgevers kunnen afschrikken.

Veel nieuwkomers starten via uitzendbureaus of oproepwerk; dat aandeel is de afgelopen jaren duidelijk gestegen. Bemiddelingsorganisaties zoals Buddo koppelen plaatsing op de werkvloer aan begeleiding en taallessen, waardoor werkgevers eerder iemand aannemen en er voorbeelden zijn van doorgroei naar vaste dienst. Door gewijzigde regelgeving zijn arbeidsmigranten bovendien duurder geworden, wat statushouders financieel aantrekkelijker maakt voor sectoren als logistiek.

Lokale initiatieven tonen ook resultaat: de gemeente Rotterdam werkt met drievoudige startbanen — zonder taaleis, op opleidingsniveau en carrièregericht — en meldde dat in 2025 zeventig mensen via matching werk vonden. De grootste uitdaging blijft echter de stap van een eerste, vaak flexibele baan naar werk dat aansluit bij eerder verworven kwalificaties. Voor doorstroming is vaak extra scholing en een hoger taalniveau nodig, wat tijd en geld kost. Daarnaast worstelen vooral vrouwen vaker met de combinatie werk‑zorg door zorgtaken en gebrek aan kinderopvang.

Verplichte inburgering legt extra druk: cursussen en huiswerk kunnen in de praktijk 15–20 uur per week vergen, waardoor combineren met werk zwaar is. In de context van personeelstekorten helpt het dat statushouders aan het werk gaan, maar de jaarlijkse instroom (rond 35.000) staat in schril contrast met ongeveer 368.000 openstaande vacatures en lost de krapte niet op. Deskundigen benadrukken dat het primaire doel integratie is: statushouders willen hier een toekomst opbouwen en het is maatschappelijk wenselijk dat ze actief zijn in plaats van langdurig afhankelijk te blijven van uitkeringen. Structurele financiering voor begeleiding en scholing en aanpak van huisvestingsproblemen blijven cruciaal om hun arbeidskansen substantieel te verbeteren.