Overmatig drankgebruik gehalveerd: is de blik op alcohol veranderd?
In dit artikel:
In 2025 was 6,7 procent van de Nederlandse volwassenen een zware drinker, ruim de helft minder dan in 2001; sinds 2022 daalt het aandeel zware en overmatige drinkers elk jaar verder. Onderzoekers en belangenvertegenwoordigers zoeken naar verklaringen en waarschuwen tegelijk voor resterende risico’s.
Peter de Wolf, directeur van STIVA (Stichting Verantwoorde Alcoholconsumptie), wijst op een bredere maatschappelijke beweging: consumenten letten meer op gezondheid, sport en voeding, en sociale normen rond drinken verschuiven. Volgens hem beïnvloeden campagnes en het Nationaal Preventieakkoord de trend, maar de grootste verandering komt volgens hem van individuen zelf die bewuster met alcohol omgaan. De Wolf verwacht dat overmatig drinken de komende vijftien jaar gestaag blijft afnemen en dat Nederland zonder ingrijpende maatregelen ruim voor 2040 onder de 5 procent kan zakken.
Gedragswetenschapper Roel Hermans deelt de waarneming van afname maar relativeert: er is nog geen fundamentele cultuuromslag. Alcohol blijft een sociaal bindmiddel bij feesten, borrels en terrasbezoek; gewoontes en het beloningseffect van drinken (ontspanning, gezelligheid) houden consumptie in stand. Bovendien vormt beschikbaarheid een probleem: het aantal wekelijkse alcoholaanbiedingen in supermarkten is sinds 2020 verdubbeld, wat verandering bemoeilijkt.
Het Trimbos-instituut benadrukt dat de huidige 6,7 procent neerkomt op meer dan een miljoen volwassenen die (overmatig) drinken. Vooral jongvolwassenen vormen een zorgpunt: bij 20‑ tot 24‑jarigen drinkt nog altijd ruim één op de tien overmatig en één op de zes zwaar; dat is riskant omdat de hersenen tot ongeveer 25 jaar blijven ontwikkelen en deze groep vaker betrokken raakt bij alcoholgerelateerd geweld, overlast en verkeersongevallen.
Een positieve ontwikkeling is de groei van alcoholvrije alternatieven: alcoholvrij bier steeg van 9,6 procent gebruik in 2018 naar 16,7 procent in 2024. Onderzoek toont bovendien niet aan dat Nederlanders massaal naar drugs overstappen als alternatief. Conclusie: de daling van zwaar drinken is duidelijk, gedragen door veranderende normen en aanbod, maar blijvende beschikbaarheid en sociale gewoontes vormen belangrijke struikelblokken voor verdere reductie.