NU+ | Met Maduro valt voor Rusland de volgende pion op het wereldtoneel
In dit artikel:
Vorige week werd in Venezuela de pro‑Moskou president Nicolás Maduro door sterke Amerikaanse macht van de macht gezet, wat de schijn wekt dat de Russische invloed in het land abrupt afneemt. Rusland onderhoudt al ongeveer een kwart eeuw nauwe banden met Caracas: wapenleveranties, gezamenlijke militaire oefeningen en economische samenwerking hielden Moskou een verdekt voetstuk in Zuid‑Amerika.
Analisten zeggen dat die positie vooral handig was voor Rusland als tegenwicht in de Amerikaanse achtertuin, maar niet heilig: Moskou kiest er volgens Ruslanddeskundige Nicolaas Kraft van Ermel‑Nijland eerder voor om zijn schaarse middelen in te zetten in de oorlog tegen Oekraïne dan in het kostbaar ondersteunen van een wankel Venezolaans regime. Ook het relatief neutralere Amerikaanse beleid onder Trump heeft mogelijk bijgedragen aan het besluit geen harde confrontatie in Latijns‑Amerika te zoeken. Al in 2019 zou Rusland volgens voormalig Trump‑adviseur Fiona Hill hebben aangeboden Maduro op te geven in ruil voor vrij spel in Oekraïne; de verwijzing naar de Monroe‑leer speelde daarbij een rol.
De recente gebeurtenissen worden door hoogleraar Hans van Koningsbrugge gezien als een reeks voorbeelden van Russisch onvermogen of onwil om invloed te behouden: de inname van een olietanker die onder Russische vlag voer gebeurde schijnbaar vlakbij Russische marineschepen, en de Amerikaanse minister van Oorlog wees publiekelijk op zwakke Russische luchtverdediging in Venezuela — slecht nieuws voor de Russische wapenexport. Tegelijk waarschuwt universitair docent László Marácz dat Washington niet overal kan interveniëren; er blijven regio’s in Midden‑ en Zuid‑Amerika die zich niet zomaar naar Amerikaanse wensen schikken, wat kansen voor Rusland zou kunnen openhouden.
De belangrijkste reden voor Moskou’s terugtrekking is echter de uitputting door de oorlog in Oekraïne: Rusland heeft elders al bondgenoten laten vallen — denk aan de massale terugtrekking uit Syrië nadat Assad het land ontvluchtte eind 2024 — en moest troepen heralloceren. Ook in de nabije regio tekenen zich verschuivingen af: Kazachstan ontwikkelt een eigen koers en Armenië heeft zich deels losgemaakt van Moskou, terwijl Russische troepen uit Nagorno‑Karabach naar Oekraïne zijn ingezet. Conclusie van de experts: de val van Maduro past in een breder patroon van afnemende praktische invloed van Rusland, al blijven geopolitieke openingen bestaan zolang de VS niet overal tegelijk kan optreden.