NU+ | Megabedrag gloort voor minibibliotheken, maar er wordt (nog) niet gejuicht

In dit artikel:

In kleinere Nederlandse gemeenten zorgt een nieuwe uitkering voor bibliotheken voor een uitzonderlijk hoge financiële injectie, soms wel 2 tot 35 keer meer dan volgens de standaardregeling. Deze maatregel, aangekondigd tijdens Prinsjesdag 2023, heeft als doel bibliotheken te helpen voorbereiden op de wettelijke zorgplicht die in juni 2026 ingaat. Die zorgplicht verplicht bibliotheken om verder te gaan dan het uitlenen van boeken, met bijvoorbeeld onderwijssteun, kennisdeling en culturele activiteiten.

Elke gemeente ontvangt 2,95 euro per inwoner, maar er is een minimumbedrag van 100.000 euro vastgesteld, waardoor kleine gemeenten zoals Zoeterwoude (10.000 inwoners) extra voordeel ervaren. De besteding van het geld kan variëren van uitbreiding van openingstijden en personeel tot renovaties van gebouwen. Echter, gemeenten zijn niet verplicht het geld daadwerkelijk aan bibliotheken te besteden, wat tot onzekerheid leidt. Zo is in Zoeterwoude de definitieve keuze hierover nog niet gemaakt en concurreren bibliotheken soms met andere gemeentevoorzieningen zoals zwembaden.

Samenwerking tussen gemeenten, zoals in Noord Fryslân, zorgt ervoor dat het budget in elk geval aan bibliotheken besteed wordt, waardoor ook kleinere bibliotheken profiteren. Tegelijkertijd vrezen bibliotheken het zogenaamde "ravijnjaar" 2026, wanneer gemeenten door landelijke bezuinigingen 2,4 miljard euro minder te besteden hebben. Dit kan de voortgang van renovaties en uitbreidingen bedreigen.

In regio’s als Renswoude zorgt de uitkering voor nieuwe kansen, bijvoorbeeld het ombouwen van een sporthal tot een multifunctioneel centrum met bibliotheekfunctie. Daar willen ze ook openingstijden verruimen en diverse evenementen organiseren om het sociale en culturele aanbod te versterken. Hoewel er hoop is, blijft de toekomst van de financiering onzeker, wat het plannen en uitbreiden lastig maakt voor veel bibliotheken, vooral in kleinere gemeenten.