NU+ | Luchtlek op ISS voedt zorgen over veiligheid verouderd Russisch deel
In dit artikel:
Een moeilijk te dichten luchtlek in het Russische deel van het Internationaal Ruimtestation (ISS) leidde er vrijdag kortstondig toe dat vier Amerikaanse bemanningsleden zich verplaatsten naar hun Crew Dragon-ruimtevaartuig om eventueel te kunnen evacueren. Twee Russische astronauten slaagden er uiteindelijk in het lek te dichten, nadat de drukafname groot genoeg werd bevonden om snelle actie te rechtvaardigen. Omdat de lekkage werd verholpen, kon het reguliere werk aan boord snel worden hervat en werd het evacuatieprotocol ingetrokken.
Het probleem speelde zich af in de Zvezda-module, de oudste Russische eenheid van het ISS die in 1999 werd gelanceerd en sindsdien als koppelstuk fungeert. Technisch adviseur Erik Laan wijst erop dat Zvezda 27 jaar blootstaat aan extreme temperatuurwisselingen en daardoor te lijden heeft van materiaalmoeheid. Microlekken in het Russische segment zijn al sinds 2019 bekend; deze kleine scheurtjes kunnen lange tijd onopgemerkt blijven zolang er voldoende zuurstof wordt bijgevuld. Ruimtevaartonderzoeker Peter Bantenburg waarschuwt dat het pas echt gevaarlijk wordt als zo’n microlek plotseling groter wordt en veel meer luchtverlies veroorzaakt.
De aanpak om het lek te bereiken was uitzonderlijk ingrijpend: vanwege de aanwezige apparatuur moesten de Russische bemanningsleden volgens het verslag zelfs een zaag gebruiken om bij de beschadigde wand te komen. Experts benadrukken dat de afhankelijkheden tussen modules — zoals Russische verantwoordelijkheden voor oriëntatie en Amerikaanse systemen voor elektriciteit — het niet praktisch maken om een deel simpelweg af te sluiten. Deze wederzijdse afhankelijkheid werd destijds bewust ontworpen, maar is volgens Laan een leerpunt voor toekomstige ruimtestations: modules moeten multifunctioneler en minder onderling afhankelijk zijn.
Of het ISS de geplande gebruiksduur tot 2030 of mogelijk 2032 zal halen, blijft onzeker. Sommige ingenieurs stellen dat het station, mits goed onderhouden, tot 2040 in bedrijf kan blijven, maar Laan noemt die inschatting twijfelachtig nu incidenten zoals deze vaker lijken voor te komen. Bantenburg verwacht zelfs dat vergelijkbare lekkages in frequentie zullen toenemen. Daarnaast kan politiek-bestuurlijke besluitvorming — bijvoorbeeld een Amerikaanse keuze om eerder te stoppen — het einde van het station vervroegen, ongeacht technische staat. De bijna-evacuatie legt opnieuw bloot hoe fragiel en ouderdomsgevoelig het inmiddels bijna drie decennia oude laboratorium in de ruimte is.