NU+ | Karremans, Keijzer en Coenradie: stemmenkanon ónder de lijsttrekker

In dit artikel:

Bij de afgelopen verkiezingen vielen meerdere kandidaten op doordat zij grote aantallen voorkeursstemmen verzamelden — soms bijna even veel als de lijsttrekker van hun partij. Zulke stemmenkanonnen laten zien dat kiezers vaak naar persoonlijke bekendheid of profiel stemmen, niet alleen naar de partijtop.

Voor de VVD springt Vincent Karremans eruit: als nummer vier op de lijst kreeg hij ongeveer 329.000 voorkeurstemmen; lijsttrekker Dilan Yesilgöz haalde ongeveer 690.000 stemmen. Karremans (39) bouwde zijn reputatie op in Rotterdam — eerst als VVD-fractievoorzitter, daarna wethouder met portefeuille handhaving en buitenruimte — en verscheen in 2024 als staatssecretaris (Jeugd, Preventie en Sport) in het kabinet-Schoof. Na de val van dat kabinet was hij demissionair minister van Economische Zaken. De VVD zette hem en Ruben Brekelmans deze campagne nadrukkelijk in om de teruglopende populariteit van Yesilgöz op te vangen; het hoge aantal voorkeurstemmen wijst erop dat die strategie deels werkte. Karremans werd in media en campagne vooral zichtbaar door toegankelijke stijl en opvallende filmpjes; of hij op beleidsvlak evenveel zal bereiken, blijft onzeker na de rumoerige kabinetsperiode.

Bij de BBB leverde Mona Keijzer een vergelijkbare verrassing: zij als nummer twee kreeg bijna 112.000 voorkeursstemmen, niet ver onder lijsttrekker Caroline van der Plas (ongeveer 123.000). Keijzer (57) heeft een lange Haagse loopbaan achter de rug — CDA-Kamerlid (2012–2017), staatssecretaris Economische Zaken en Klimaat (2017–2021) — en werd in 2021 ontslagen na kritiek op het coronatoegangsbewijs. Na haar vertrek uit het CDA in 2023 stapte ze bij de BBB en werd later minister van Volkshuisvesting en, na de kabinetsval, minister van Asiel. Zowel Van der Plas als Keijzer ontkennen geruchten over een leiderschapswissel binnen de partij.

Nieuwkomer Ingrid Coenradie maakte naam bij JA21: als kandidaat nummer drie kreeg ze zo’n 102.000 stemmen; lijsttrekker Joost Eerdmans bleef met circa 420.000 ruim voor. De 37‑jarige Coenradie kwam uit lokaal bestuur (Leefbaar Rotterdam) en was korte tijd staatssecretaris namens de PVV, waar ze in conflict raakte met Geert Wilders over celbeleid en daarop overstapte naar JA21. Haar overstap werd door campagneleiders als een belangrijke impuls voor de partij gezien.

Daarnaast zorgden voorkeurstemmen ervoor dat vijf vrouwen toch Kamerlid worden ondanks lagere lijstposities: vier kandidaten van GroenLinks-PvdA (Fatihya Abdi, Mikal Tseggai, Lisa Vliegenthart en Barbara Kathmann) en Marieke Vellinga-Beemsterboer (D66), een bevinding van Stichting Stem op een Vrouw. De uitslag illustreert hoe persoonlijke profilering, lokale bekendheid en zichtbaarheid tijdens de campagne invloedrijker blijken dan louter de plek op de kieslijst.