NU+ | Is Hongarije beter af met Magyar? 'Zijn teksten lijken erg op die van Orbán'
In dit artikel:
Peter Magyar heeft na zestien jaar het premierschap in Hongarije overgenomen nadat zijn partij Tisza de parlementsverkiezingen overtuigend won en daarmee de macht van Viktor Orbán brak. Universitair docent Krisztina Lajosi‑Moore beantwoordde veelgestelde vragen over wat die machtswisseling praktisch betekent.
Magyar heeft tijdens de campagne beloofd het netwerk van Orbán te ontmantelen: toezichtinstanties, rechterlijke en mediaposities en andere sleutelposten die door vertrouwelingen werden bezet, moeten weg. Tot nu toe zijn er echter nog geen concrete juridische stappen of onderzoeken gestart. Wel wil Magyar wetten wijzigen, onder andere een maximale ambtstermijn voor premiers van acht jaar — met terugwerkende kracht — waarmee hij onder meer zou voorkomen dat Orbán president wordt.
Op het buitenlandse front wil Magyar de afhankelijkheid van Rusland doorbreken: hij wil Russische spionnen bestrijden en minder afhankelijk worden van Russische energiebronnen. Dat plan botst op financiële realiteit: de staatkas is leeg en Hongarije heeft dringend toegang nodig tot bevroren Europese gelden van ongeveer 20 miljard euro om zijn beleid te financieren. Magyar zoekt daarom een minder conflictueuze relatie met de EU, maar blijft kritisch over migratiequota en is terughoudend op het vlak van liberale Europese normen.
Economisch en binnenlands wil Magyar staatsgeld eerlijker verdelen en de zichtbare tekortkomingen in zorg en onderwijs aanpakken die tijdens Orbáns bewind ontstonden: verouderde ziekenhuizen met infectieproblemen, personeelstekorten en lange wachttijden; scholen die soms zo ondergefinancierd waren dat ouders zelfs eten of wc‑papier moesten meenemen. Verder is er onzekerheid over Chinese leningen en investeringen die onder Orbán zijn afgesloten — er liggen meerdere batterijfabrieken voor elektrische auto’s in het land en het is onduidelijk onder welke voorwaarden geld is geleend en hoe veel precies terugbetaald moet worden.
Ten aanzien van de oorlog in Oekraïne spreekt Magyar politieke steun uit voor Kyiv, maar wil hij geen financieel of militair zware bijdrage uit het Hongaarse budget leveren — een standpunt dat aansluit bij de meerderheid van de Hongaarse bevolking.
Belangrijk om te benadrukken: Magyar was tot voor kort een insider en dicht bij Orbáns kring — hij is onder andere ex‑partner van voormalig minister Judit Varga en zat tot 2024 nog op de eerste rij bij Fidesz-evenementen. Zijn overwinning heeft veel weg van een proteststem tegen Orbán, en hoe fundamenteel anders zijn beleid zal zijn, blijft onduidelijk.
Orbán gaat als leider van Fidesz de oppositie in en blijft invloedrijk met een achterban van ongeveer twee miljoen kiezers. Op 28 mei organiseert Fidesz een partijcongres waar verantwoordelijkheden voor het verlies waarschijnlijk worden besproken; Orbán zelf lijkt voorlopig niet van plan af te treden. Kortom: er is veel ambitie maar ook grote onzekerheid over uitvoering, financiering en de daadwerkelijke breuk met het oude systeem.