NU+ | Gerichte politieke advertenties mogen niet meer: 'Geven laatste zetje'
In dit artikel:
Partijen hebben kiezers vlak voor de gemeenteraadsverkiezingen online benaderd met gepersonaliseerde politieke advertenties, vaak op basis van persoonsgegevens — iets dat sinds de nieuwe EU-regels van oktober 2025 in veel gevallen verboden is. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) ontving ruim veertig meldingen over dergelijke gerichte campagnes en stuurde waarschuwingen naar betrokken partijen.
Onderzoekers en digitale-rechtenorganisaties leggen uit hoe het werkt: platforms verzamelen allerlei gegevens en segmenteren gebruikers (woonplaats, huiseigenaar, interesses), waarna partijen hun boodschappen aanpassen aan dat profiel. Een student krijgt bijvoorbeeld onderwijsboodschappen, een huiseigenaar advertenties over de woningmarkt. Die vorm van targeting kan kiezers een gefragmenteerd beeld van een partij geven en daarmee de informatiepositie van kiezers ondermijnen — vooral kwetsbaar zijn zwevende kiezers en lage opkomst bij lokale verkiezingen.
Volgens de wet is gepersonaliseerde politieke reclame alleen toegestaan met expliciete toestemming en moet elke gerichte advertentie een duidelijk label hebben met wie betaalt, welke gegevens zijn gebruikt en waarom jij die te zien krijgt. In de praktijk ontbreken die labels echter vaak, waardoor gebruikers niet kunnen herkennen dat ze getarget worden. Contextuele advertenties — bijvoorbeeld een campagne naast een artikel over de woningmarkt — blijven wél toegestaan, omdat die niet op individuen is gericht.
Platforms als Meta en Google kondigden eerder beperkingen aan, maar onderzoekers zien weinig verandering in handhaving: partijen die de regels aan hun laars lappen behalen soms meer bereik en worden zo beloond, terwijl nalevende partijen nadeel hebben. De AP houdt rekening met de relatieve nieuwheid van het verbod en kiest eerst voor waarschuwingen; een boete is een mogelijke volgende stap.
Wie vermoedt doelgerichte politieke reclame te zien, kan drie dingen doen: het platform melden, een klacht indienen bij de AP of de partij verzoeken inzage te krijgen in welke persoonsgegevens van hem of haar zijn gebruikt. Experts benadrukken dat de structurele oplossing vooral van toezichthouders en platforms moet komen, juist tijdens verkiezingstijd.