NU+ | Geen WO III, ook geen aanval op Den Haag: jullie vragen over Israël-Iran

In dit artikel:

Na de Amerikaanse aanval op Iraanse nucleaire installaties zijn er veel vragen gerezen over de mogelijke gevolgen en risico's. Defensie-expert Ko Colijn geeft inzicht in de situatie. Volgens hem is de kans op een Derde Wereldoorlog door deze gebeurtenis klein, mede omdat Rusland en China zich terughoudend opstellen, ondanks hun politieke banden met Iran. Hoewel China Iran steunt als verdediger van het internationaal recht, verwerpt het tegelijkertijd openlijk de Russische opvattingen over Oekraïne, waardoor de spanningen tussen VS en China verder oplopen. Rusland veroordeelt de Amerikaanse aanval als onverantwoord, maar niet volledig, en biedt zich zelfs aan als bemiddelaar.

De NAVO loopt geen verhoogd risico op aanvallen, al zijn cyberaanvallen niet uitgesloten. Artikel 5 van de NAVO, dat collectieve verdediging garandeert, geldt niet voor acties buiten het NAVO-gebied, zoals de Iraanse tegenaanval. De Amerikaanse inmenging beïnvloedt ook de oorlog in Oekraïne; aandacht en middelen vanuit Washington zullen verschuiven richting het Midden-Oosten, wat mogelijk een opsteker voor Poetin betekent.

Iran heeft volgens het Internationaal Atoomagentschap (IAEA) na 2019 niet adequaat gereageerd op vragen over zijn nucleaire activiteiten, wat de verificatie bemoeilijkt. Het land blijft wel lid van het non-proliferatieverdrag, maar het onduidelijke onderscheid tussen vredig en militair nucleair gebruik vormt een kernprobleem. De gevolgen van de bombardementen voor nucleair materiaal lijken beperkt, al is officiële bevestiging van schade door Iran niet geleverd.

Wat het internationaal recht betreft is een aanval op nucleaire installaties zeer riskant en in principe verboden, tenzij sprake is van zelfverdediging bij concrete dreiging. Amerikaanse bestuurders, zoals voormalig president Trump, kunnen zulke militaire acties zonder directe toestemming van het Congres starten, maar moeten die later verantwoorden. De aanval toont de complexe dynamiek tussen militaire strategie, internationale wetten en geopolitieke verhoudingen in de regio.