Nu even doorbijten met die Oekraïne-oorlog, daarna komt er vrede?

In dit artikel:

Marian Donner reageert kritisch op de Abel Herzberglezing van filosofe en schrijfster Alicja Gescinska, waarin die pacifisten aanvalt die vraagtekens zetten bij de wapensteun aan Oekraïne. Volgens Gescinska verschuilen pacifisten zich achter het woord vrede, terwijl ze in werkelijkheid vooral hun eigen economische of ideologische belangen zouden verdedigen. Ze noemt hen onder meer naïef, hypocriet en onuitstaanbaar, en stelt dat bewapening een pijnlijke maar noodzakelijke manier is om grotere ellende te voorkomen.

Donner, die zichzelf pacifist noemt, verwerpt die redenering. Ze wijst op de grootschalige verwoesting en het grote aantal burgerdoden in Gaza, die volgens haar mede mogelijk zijn gemaakt door westerse steun aan Israël. De tegenstelling tussen een vermeende ‘cultuur van het leven’ en het daadwerkelijk verlies van tienduizenden levens vindt ze daarom hypocriet. Ook verwijst ze naar plannen voor de wederopbouw van Gaza die tijdens het World Economic Forum in Davos werden gepresenteerd, met luxe resorts, technologie en vergaande surveillance. Donner ziet daarin, mede op basis van het werk van Naomi Klein en Astra Taylor, een voorbeeld van hoe oorlog en verwoesting commerciële kansen kunnen opleveren.

Volgens Donner staat het militair-industrieel complex centraal in deze ontwikkeling: bedrijven leveren zowel wapens als diensten voor de wederopbouw van gebieden die door oorlog zijn verwoest. In het publieke debat blijft die economische structuur volgens haar onderbelicht, omdat de aandacht vooral uitgaat naar menselijke vijanden en de noodzaak om geweld met geweld te bestrijden.

Ze betwijfelt bovendien of het verstandig is een hoogtechnologisch wapensysteem op te bouwen rond de veronderstelling dat wreedheid diep in de menselijke natuur zit. De combinatie van drones, surveillance, machtige technologiebedrijven en enorme militaire uitgaven kan volgens haar juist nieuwe risico’s creëren en het leven verder aantasten. Donner pleit daarom voor een serieus debat over alternatieven voor bewapening. Haar kernpunt is dat een goed doel de middelen niet heiligt: de manier waarop vrede wordt nagestreefd, bepaalt volgens haar al hoe die vrede eruitziet. Een echte cultuur van het leven zou het behoud van leven daarom niet uitstellen tot later, maar centraal stellen in het heden.