NU+ | Europa zet zich schrap: hoever wil Trump gaan voor Groenland?
In dit artikel:
De kwestie rond Groenland, die aanvankelijk werd weggelachen als een impulsieve grap van president Donald Trump, is de afgelopen weken serieus opgelaaid en zet Europa op scherp. Centraal staat de vraag of de VS Groenland willen kopen of – minder waarschijnlijk maar zorgwekkender – via dwingende middelen hun greep willen vergroten. Washington benadrukt officiële veiligheidsmotieven: het weren van Chinese en Russische invloed in het Noordpoolgebied. Tegelijk spelen economisch aantrekkelijke ondergrondse hulpbronnen, zoals olie, een belangrijke rol in de aantrekkingskracht op het eiland.
Franse minister Jean-Noël Barrot zocht hierover contact met invloedrijke Amerikaanse politici en kreeg van onder anderen Marco Rubio de verzekering dat een militaire invasie uitgesloten zou zijn. Die koopoptie roept historische parallellen op (denk aan de aankoop van Alaska in 1867). Tegelijkertijd leidden scherpe uitspraken uit het Witte Huis tot extra onrust: Trumps adviseur Stephen Miller zei op CNN dat “niemand met de VS gaat vechten om Groenland”, een uitspraak die het beeld van een door machtspolitiek gedreven wereldvisie versterkt.
Europa reageert verdeeld en bezorgd. Trump's herhaalde insinuaties dat Groenland beter bij de VS zou passen, gecombineerd met zijn vaak onvoorspelbare houding ten opzichte van de NAVO, ondermijnen het vertrouwen van bondgenoten. In tweets en beleidslijnen heeft Trump herhaaldelijk benadrukt dat de VS fundamenteel bepalend zijn voor de veiligheid binnen de bondgenootschappen, wat de Europese pogingen om de Amerikanen als partner te behouden in diplomatie rond onder meer Oekraïne bemoeilijkt.
Militair optreden tegen een NAVO-lidstaat als Denemarken wordt algemeen als onwaarschijnlijk en contraproductief gezien, maar het idee alleen al raakt de fundamenten van het bondgenootschap. De Amerikaanse aanwezigheid op Groenland is niet nieuw: tijdens de Koude Oorlog waren er meerdere bases, en er is nog altijd een kleinere Amerikaanse installatie actief. Denemarken biedt Groenland onder de NAVO al veiligheidsgaranties; dat maakt verkoop of openlijke agressie politiek en juridisch complex.
Nederlandse premier Dick Schoof waarschuwt dat een Amerikaanse actie tegen een bondgenoot de geloofwaardigheid van Artikel 5 – dat een aanval op één lid als een aanval op allen beschouwt – ernstig zou ondermijnen. Europa probeert met voorzichtige verklaringen en diplomatie tegenover Washington te blijven, maar een eenduidige, krachtige lijn ontbreekt vooralsnog.
Kortom: de dreiging rond Groenland is meer dan een mediaflirt geworden. Europa hoopt dat gematigde stemmen in Washington, zoals Rubio, bepalend blijven en dat radicalere retoriek niet tot daadwerkelijke stappen leidt. De discussie legt echter bloot hoe kwetsbaar de trans-Atlantische samenwerking is geworden en hoe snel lokaal geopolitieke en economische belangen een grotere internationale crisis kunnen veroorzaken.