NU+ | Doemdagklok vier seconden vooruit: zorgwekkend of symboolpolitiek?

In dit artikel:

De doemdagklok is dinsdag verzet naar 85 seconden voor middernacht — de dichtstbijzijnde stand ooit. De klok wordt twee keer per jaar vastgesteld door de Science and Security Board van het Bulletin of the Atomic Scientists, een groep wetenschappers op het snijvlak van natuurkunde, veiligheid en klimaat. Zij beoordelen recente gebeurtenissen en wegen of het wereldwijde rampenrisico is toegenomen of afgenomen.

De beweging van de wijzers is symbolisch: de klok vormt geen voorspelling of een direct instrument voor beleid, maar moet aandacht vestigen op existentiële gevaren en het gebrek aan leiderschap dat risico’s vergroot. Recent noemen de organisatoren vertragingen in ingrijpen als factor die de waarschijnlijkheid van een ramp verhoogt.

Historisch ontstond de klok in 1947 als waarschuwing tegen de nucleaire wapenwedloop; de eerste stand was 7 minuten voor middernacht, ontworpen door Martyl Langsdorf. Sindsdien zijn de minuten meerdere keren aangepast: in de jaren vijftig en zestig schommelde de klok sterk, terwijl aan het eind van de Koude Oorlog de wijzers het verst van middernacht stonden (17 minuten). In de 21e eeuw zijn naast kernwapens ook klimaatverandering (sinds 2007) en vanaf 2025 kunstmatige intelligentie meegewogen bij de beoordeling.

De klok kan ook achteruit worden gezet als de mondiale situatie verbetert — dat gebeurde eerder tijdens ontspanning na de Koude Oorlog en incidenteel daarna — maar de recente stap naar 85 seconden onderstreept volgens de raad dat volgens hen het risico op een wereldwijde catastrofe is toegenomen en dat snel handelen nodig is om die koers te keren.