Nu de EU big tech wil reguleren, zet Amerika Europa onder druk wegens 'censuur'
In dit artikel:
Het Amerikaanse Congres heeft Europese digitale waakhonden en ngo’s beschuldigd van censuur en zette personen en organisaties op een sanctielijst, waarmee de strijd over de Digital Services Act (DSA) in een nieuwe fase terecht is gekomen. In een recent rapport van het Huis van Afgevaardigden — The Foreign Censorship Threat, Part II — worden onder meer het Nederlandse ministerie van Binnenlandse Zaken, de ACM, en organisaties als Bits of Freedom en Justice for Prosperity genoemd als medeplichtig aan een Europese campagne om online inhoud te reguleren. De Verenigde Staten menen dat de DSA en de betrokken maatschappelijke actoren Amerikaanse vrije meningsuiting ondermijnen; de aangevoerde documenten ondersteunen die conclusie volgens onafhankelijke lezers echter niet overtuigend.
De aanval wordt gecoordineerd door prominente MAGA-politici, met Jim Jordan als kopstuk. Jordan vroeg interne communicatie van techbedrijven op en publiceerde een rapport waarin de DSA wordt weggezet als instrument voor wereldwijde censuur. Die campagne gaat terug tot Trumps retoriek over het “vernietigen” van een zogenaamd links censuurregime en escaleerde na zijn herverkiezing in 2024: congresleden legden inreisverboden op aan voormalig Eurocommissaris Thierry Breton en aan medewerkers van Europese onderzoeksinstellingen, en oefenden diplomatieke druk uit om de DSA te verzwakken.
Doelwitten zijn niet alleen beleidsmakers maar ook onderzoekers en organisaties die platforms monitoren en de handhaving van de DSA ondersteunen. Voorbeelden zijn Renée DiResta en het Stanford Internet Observatory, dat onder politieke druk in 2024 stopte, en Europese ngo’s als Access Now, European Digital Rights en HateAid. Deze groepen waarschuwen dat sancties, reputatieschade en verminderde toegang tot Amerikaanse netwerken hun werk en financiering zullen aantasten en zo de effectiviteit van de DSA kunnen ondermijnen: “Als onderzoekers en ngo’s worden afgeschrikt, is de DSA dood,” waarschuwt een betrokken expert.
Brussel verzet zich tegen de aantijgingen. EU-commissarissen benadrukken dat de DSA platforms regels en procedures oplegt en dat noch de Commissie noch lidstaten bevoegd zijn om zelfstandig inhoud te censureren. Toch is de respons van de EU tot nu toe terughoudend: bijeenkomsten van toezichthouders eindigden in een summiere verklaring zonder tegenmaatregelen. Ondertussen lobbyen Amerikaanse diplomaten actief bij Europese regeringen — een stap die in Berlijn leidde tot afwijzing van uitnodigingen door ngo’s en tot interne discussies over mogelijke versoepeling van Europese regels.
De zaak heeft ook economische en juridische kanten: op 5 december 2025 legde de Europese Commissie X een boete van 120 miljoen euro op wegens misleiding en het weigeren van onderzoekers om toegang te geven tot platformdata. De controverse zet Europese beleidsmakers voor een dilemma: moeten zij stevig standhouden om de integriteit van de DSA en het civiele toezicht te beschermen, of politiek tegemoetkomen aan Amerikaanse druk, mogelijk ten koste van privacy- en handhavingsnormen? Veel betrokkenen pleiten voor krachtiger Europese tegenreacties en meer zichtbare politieke steun voor het maatschappelijk middenveld.