NU+ | Ballonnen en opblaastanks: Ko Colijn over Oekraïens vernuft met wapens

In dit artikel:

Oekraïne probeert het Russische overwicht aan mensen en materieel te compenseren met een brede mix van goedkope, oude en zelf ontwikkelde middelen. Volgens defensie-expert Ko Colijn draait de oorlog daardoor om snelle aanpassingen: innovaties moeten binnen weken bruikbaar zijn, in plaats van pas na jaren.

Robotisering speelt daarbij een steeds grotere rol. Oekraïense grondrobots vervoeren vooral voedsel en medicijnen en halen gewonden op, maar worden ook voor gevechtsacties ingezet. In augustus vorig jaar hielp een roboteenheid twee Russische militairen zich over te geven nadat een drone hun schuilplaats had ontdekt. Sinds begin dit jaar zouden ongeveer 15.000 Oekraïense landrobots actief zijn.

Ook op de Zwarte Zee zoekt Oekraïne asymmetrische oplossingen. Met explosief geladen, onbemande vaartuigen en operaties vanaf jetski’s heeft het de Russische vloot grotendeels uit het gebied teruggedrongen. De zogenoemde Sea Babies bedreigen Russische havens en bereikten zelfs de omgeving van Novorossiejsk, waar Rusland een deel van zijn vloot naartoe verplaatste. Onderwatervarianten werden volgens de tekst in 2025 ingezet tegen de Krimbrug.

De droneoorlog laat zien hoe snel Oekraïne reageert op Russische tegenmaatregelen. Toen FPV-drones door elektronische verstoring van koers raakten, werden ze verbonden met glasvezelkabels. Daarna volgden autonome systemen die zelfstandig doelen kunnen kiezen. Oekraïne gebruikt bovendien 3D-printers om drones en andere wapens dicht bij de frontlinie te produceren en zo trage aanbestedingen te omzeilen. Voor aanvallen diep in Rusland wordt gedacht aan drones die met goedkope ballonnen worden vervoerd. Eerdere operaties maakten al gebruik van oude vrachtwagens om drones bij Russische bases te krijgen.

Voor bescherming tegen vijandelijke drones gebruikt Oekraïne visnetten boven strategische locaties en wapensystemen. Camouflage en opblaasbare modellen van tanks, HIMARS- en ATACMS-systemen moeten Russische aanvallen naar waardeloze doelen lokken. De Tsjechische fabrikant Inflatech profiteerde daarvan; ook andere NAVO-landen, waaronder Nederland, schaffen dergelijke neptanks aan.

Oude wapens blijken soms verrassend bruikbaar. Een Nederlandse F-16 die in een luchtgevecht een Russische Su-35 neerhaalde, liet zien dat het afgeschreven toestel met een AMRAAM-raket nog waarde heeft. Tegelijk blijft het ongeschikt tegen Russische glijbommen, die onder meer rond Kostjantynivka worden gebruikt. Een mogelijke ruil van Poolse MiG’s voor F-16’s kwam niet van de grond, mede door politieke spanningen tussen Polen en Oekraïne.

De bijna zeventig jaar oude Duitse Gepard is inmiddels effectief tegen Russische Shahed- en Geran-2-drones. De munitie kost volgens Colijn honderden dollars per granaat, aanzienlijk minder dan een Patriot-raket. Daardoor kan Oekraïne Russische droneaanvallen goedkoper bestrijden en Moskou dwingen grotere zwermen in te zetten. Colijn gebruikt die voorbeelden om te betogen dat hogere defensie-uitgaven zonder duidelijke keuzes weinig zeggen over militaire slagkracht.