NSC kiest met partijprogramma voor veilige koers, raamwerk Omtzigt blijft overeind
In dit artikel:
Sinds oprichter Pieter Omtzigt zich in april terugtrok uit de landelijke politiek wegens onvoldoende herstel van een burn‑out, bleef onduidelijk wat er van zijn nieuwe partij NSC over zou blijven. Het conceptverkiezingsprogramma dat de partij zaterdag aan de leden stuurde, laat zien dat veel van Omtzigts koers intact is: NSC kiest duidelijk voor continuïteit in plaats van een forse heroriëntatie.
Eddy van Hijum, demissionair minister van Sociale Zaken en door het partijbestuur naar voren geschoven lijsttrekker, wordt gepresenteerd als bewaker van die lijn. Van Hijum wordt gezien als een vertrouweling van Omtzigt die zowel bij de oprichting van NSC als bij de vorige kabinetsformatie een rol speelde. Daarmee wil de partij het fundament van ‘bestaanszekerheid’ en ‘goed bestuur’ blijven benadrukken en het herstel van vertrouwen in de overheid tot speerpunt maken.
Toch tonen het programma en de politieke praktijk ook plekken waar Omtzigts voorstellen niet zijn doorgebroken. Grote institutionele plannen, zoals de invoering van een constitutioneel hof en een nieuw regionaal kiesstelsel, kwamen afgelopen jaar niet van de grond; het daarvoor gereserveerde geld is onder meer gebruikt voor extra gevangenispersoneel — een beslissing waar NSC zelf voor stemde. Tegelijk bevat het programma korte steekjes richting voormalig coalitiepartner PVV, bijvoorbeeld met voorstellen om absentie van Kamerleden aan te pakken.
Beleidstechnisch schuift NSC onder Van Hijum nog nadrukkelijker naar sociaal-economische thema’s. Het opvallendste voorstel is een stapsgewijze verhoging van het minimumloon naar 18 euro per uur (nu circa 14,40), waarmee de partij zich dichter bij linkse partijen positioneert, maar in fasen wil uitvoeren. Op de woningmarkt combineert NSC maatregelen tegen speculatie — zoals een heffing bij herverkoop binnen drie jaar — met behoud van de hypotheekrenteaftrek, een keus die economen eerder als prijsopdrijvend hebben bestempeld.
Migratie speelt relatief een kleinere rol in het programma dan voorheen en staat pas halverwege het document. De eerder ingezette lijn wordt voortgezet: een streefsaldo van ongeveer 50.000 migranten per jaar (tegenover het huidige saldo van 70–110.000), met de nadruk op het terugdringen van arbeidsmigratie.
Een belangrijke vraag blijft hoe NSC de kostbare voorstellen wil financieren. Verhoging van het minimumloon, hervorming van het arbeidsongeschiktheidsstelsel en een versnellingsfonds voor wonen brengen miljardenkosten met zich mee. NSC zegt de lasten eerlijk te willen verdelen, maar concrete financieringsvoorstellen ontbreken vooralsnog. Nieuw is dat het verkiezingsprogramma door het Centraal Planbureau zal worden doorgerekend — in tegenstelling tot twee jaar geleden.
Met het handhaven van Omtzigts raamwerk kiest NSC een veilige, herkenbare koers, maar het is onzeker of die voldoende aantrekkingskracht houdt zonder de oprichter zelf als boegbeeld. Veel kiezers die NSC in de vorige verkiezingen steunden, deden dat vooral in de veronderstelling dat Omtzigt persoonlijk zijn plannen zou uitvoeren; zijn afwezigheid blijft de partijpolitieke aantrekkingskracht op de proef stellen.