NS wil minder stroom gebruiken bij treinrit: 'Kan mooi naar huishoudens toe'
In dit artikel:
NS zet kunstmatige intelligentie in om het stroomverbruik van treinen verder terug te dringen, omdat het Nederlandse elektriciteitsnet op veel plekken verzadigd is en uitbreiden lang duurt. De vervoerder vergaart momenteel per rit grote hoeveelheden data—zoals gewicht van de trein (inclusief passagiers), weginformatie (hellingen, bochten), en weersomstandigheden—om een AI-model te trainen dat machinisten straks real-time advies geeft over slim optrekken en vooral afremmen.
NS verbruikt ongeveer 4,6 miljoen gigajoule per jaar, goed voor circa 1 procent van het landelijke verbruik (ongeveer evenveel als Amsterdam). Treinen gebruiken al bijna 25 procent minder elektriciteit dan tien jaar geleden; met de nieuwe AI-aanpak mikt NS op nog eens 5–6 procent besparing, wat gelijkstaat aan het jaarlijkse verbruik van een stad ter grootte van Leeuwarden. Dat kan direct ruimte op het net opleveren voor huishoudens op plekken waar nu geen nieuwe aansluitingen mogelijk zijn.
Praktijkvoorbeeld: tijdens de rit van Den Bosch naar Utrecht kon machinist Martijn de Jong al enkele kilometers voor Houten stoppen met tractie—ongeveer ter hoogte van de brug bij Culemborg—om zo geen stroom te gebruiken in een knelpuntgebied. In de cabine gebruikt hij een tablet, bij het personeel gekscherend ‘TimTim’ genoemd, die nu al inzicht biedt in het actuele energieverbruik. Het doel is die interface uit te breiden met AI-gedreven ritadviezen; NS verwacht zo’n systeem in het laatste kwartaal van dit jaar operationeel te hebben.
De voorgestelde rijstrategie is praktisch: bij vertrek snel optrekken, vervolgens langere tijd een hoge snelheid aanhouden en aan het eind eerder ‘uitrollen’ om energie te besparen. NS wil machinisten niet overladen met ruwe data, maar biedt compacte, per-rit toepasbare aanwijzingen waarmee marginale maar cumulatief forse besparingen worden gerealiseerd—belangrijk omdat netcapaciteit schaars is en vormen van vraagreductie sneller effect hebben dan netverzwaring.