NS begint proef met gratis treinpas in Amersfoort, doel is landelijke regeling
In dit artikel:
Duizend Amersfoortse huishoudens met een laag inkomen krijgen van 1 juli tot en met 31 december 2026 gratis een treinpas: de zogenoemde Vooruitpas. NS start deze proef om te onderzoeken hoe vaak en waarvoor mensen met een klein budget de trein gebruiken, hoe ze het station bereiken en welke drempels er nog zijn. De vervoerder betaalt de proef zelf en ziet het als eerste stap naar een mogelijke landelijke goedkope of gratis treinpas.
De proef is een reactie op de stijgende kosten van het dagelijks leven door inflatie, waardoor mobiliteit voor veel mensen krapper is geworden. NS-directeur Daan Schut stelt dat gebrek aan betaalbaar vervoer mensen beperkt in sociale contacten, werk- en onderwijsdeelname en toegang tot zorg. Politiek is al langer discussie over goedkoper of gratis openbaar vervoer; ongeveer 550.000 huishoudens leven in armoede en nog eens 1,1 miljoen mensen zitten net boven het sociale minimum, maar eerdere voorstellen kwamen niet tot uitvoer.
In de voorbereiding voerde NS gesprekken met tientallen maatschappelijke organisaties—zoals voedselbanken, het Leger des Heils en het Armoedefonds—en met mensen met lage inkomens. Die gesprekken leidden tot het oordeel dat vervoersarmoede een urgent sociaal probleem is: voorbeelden variëren van familie die niet bezocht wordt tot kinderen die alleen de buurt kennen.
Amersfoort is gekozen omdat de gemeente groot genoeg is voor de test en goed zicht heeft op de doelgroep en de communicatiekanalen. Vanaf maandag nodigt de gemeente in aanmerking komende inwoners uit; bij meer aanmeldingen dan beschikbare passen wordt geloot. De pas stopt automatisch na zes maanden.
Tegelijkertijd ondersteunt NS het Nederlandticket, vermoedelijk deze zomer voor ongeveer 49 euro per maand onbeperkt reizen buiten de spits—een apart initiatief bedoeld om meer mensen van de auto naar de trein te krijgen. De Vooruitpas richt zich specifiek op mensen met lage inkomens. De uitkomsten van de proef worden begin 2027 verwacht en moeten duidelijk maken hoe vaak gratis reizen wordt gebruikt, waarvoor het dient en of een structurele, mogelijk door overheid ondersteunde regeling logisch is. Armoede-experts hopen dat een permanente oplossing sociale uitsluiting kan verminderen.