Not all Donald Trump's peacemaking boasts are empty
In dit artikel:
In december bracht president Trump in Washington de leiders van Rwanda (Paul Kagame) en de Democratische Republiek Congo (Félix Tshisekedi) bijeen om een vredesakkoord te tekenen — de zogenoemde Washington Accords. Ondanks die deal woedt het geweld in oost-Congo voort: ongeveer 8 miljoen Congolezen zijn ontheemd, en de gevechten in de provincies Zuid- en Noord-Kivu breiden zich uit, met honderden extra burgerdoden. De rebellengroep M23, die veel terrein controleert en een eigen machtsgebied uitbouwt, blijft de grootste bedreiging ter plaatse.
M23 wordt geleid door Congolese Tutsi’s en wordt door veel waarnemers gezien als in praktijk gesteund door Rwanda, dat een bufferzone in Congo wil creëren; Kigali ontkent directe betrokkenheid en beroept zich op defensieve motieven tegen onder meer de FDLR-militie. De rijke mineralen van de regio vergroten de inzet voor alle strijdende partijen. De Congolese staat heeft weinig gezag: er zijn meer dan honderd gewapende groepen actief en Kinshasa ligt ruim 1.500 km van het strijdtoneel.
De VS probeerden de akkoorden af te dwingen door in maart sancties op het Rwanda Defence Force (RDF) te leggen, een stap die Kagame raakt en ook buitenlandse investeerders kan doen wikken vanwege de invloed van het ministerie van defensie in de Rwandese economie. Tegelijk sloot Washington met Congo een ‘strategisch partnerschap’ om betere toegang tot mineralen te krijgen en nam het maatregelen tegen Joseph Kabila, een politieke rivaal die ervan wordt beschuldigd M23 te steunen. Daardoor ontstaat de indruk dat Amerika Tshisekedi bevoordeelt.
De Washington Accords bevatten nuttige, herbevestigde verplichtingen: Rwanda zou steun aan M23 moeten staken en Congo moet wapenleveranties aan FDLR en andere bedreigers van Rwanda stoppen; ook werd hulpverlening aan oost-Congo vergemakkelijkt. Maar de akkoorden alleen lossen het probleem niet op: gesprekken tussen Congo en M23, met bemiddeling van Qatar en steun van de VS, liggen stil en M23 heeft enige autonomie.
De kernboodschap is dat druk op Kigali noodzakelijk maar niet voldoende is. De VS hebben veel gedaan om vooruitgang te forceren, maar moeten nu optreden als onpartijdige bemiddelaar: zowel Rwanda als Congo en andere regionale actoren moeten worden aangespoord terug te keren naar onderhandelingen en een effectief staakt-het-vuren te sluiten, zonder dat strategische mijnbouwdeals Washington het zicht op hervatten van vrede vertroebelen.