Noord-Europese NAVO-landen zelfverzekerd zonder VS: 'Dit is ónze regio'
In dit artikel:
De Joint Expeditionary Force (JEF) kwam donderdag samen in Helsinki om te laten zien waarom kleine en middelgrote landen elkaar nodig hebben wanneer geopolitieke machtspolitiek toeneemt. De JEF — een sinds 2014 bestaand militair samenwerkingsverband van tien landen uit de Nordics, de Baltische staten, het Verenigd Koninkrijk en Nederland — probeert met een eensgezinde kopgroep capaciteit en politiek gewicht te creëren, juist omdat veel leden dicht bij Rusland liggen en de EU en VS op sommige momenten minder voorspelbaar zijn.
Premier Rob Jetten noemde de JEF “een krachtige groep binnen de NAVO” en benadrukte dat de samenwerking niet alleen over hogere defensiebudgetten gaat, maar ook over het daadwerkelijk delen van NAVO-taken. De bijeenkomst toonde ook de voorkeur voor kleinere, hechte coalities: volgens de Finse president Alexander Stubb is zo’n maat beter om eensgezindheid te behouden. Buitenstaanders zoals Frankrijk, Duitsland en Polen worden niet automatisch uitgenodigd; volgens militair expert Ben Bekkering blokkeren de Britten uitbreiding om te voorkomen dat ambitieuze doelen verloren gaan door té veel inclusiviteit.
Opvallend was de afwezigheid van de Verenigde Staten — iets wat door deelnemers niet expliciet kritiek kreeg, maar wel als voordeel kon worden gezien omdat het ruimte geeft voor een eigen regionale stem. De JEF-landen spreken onderling af mogelijk gezamenlijk een versterkt geluid te laten horen tijdens de komende NAVO-top in Turkije.
Steun aan Oekraïne stond centraal: sinds vorig jaar is er een “versterkt partnerschap”, en president Zelensky sprak de leiders per video toe met het verzoek de druk op Rusland te houden. Een formeel JEF-lidmaatschap voor Oekraïne is te ver gegaan; de aanwezigen zeiden te willen focussen op concrete financiële en militaire steun in plaats van op symbolische labels. Grote nieuwe besluiten werden echter vermeden — de JEF zoekt balans tussen daadkracht en het niet uit de pas lopen met andere NAVO-bondgenoten. Mark Carney vatte het kernprobleem treffend samen: middelgrote landen moeten samenwerken, anders verdwijnen ze van het menu.