Nog maar één hamburger per week: nieuwe Schijf van Vijf bol van plantaardig en duurzaamheid
In dit artikel:
Het Voedingscentrum presenteert vandaag een volledig herziene Schijf van Vijf — de eerste grote herziening in tien jaar — waarin gezondheid, duurzaamheid en voedselveiligheid vanaf het begin gelijkwaardig worden meegewogen. De aanpassing komt voort uit urgente problemen: ongeveer de helft van de Nederlanders heeft overgewicht, het voedselsysteem veroorzaakt circa een derde van de klimaatimpact, en veel consumenten maken zich zorgen over voedselveiligheid (zoals PFAS en bestrijdingsmiddelen).
De nieuwe Schijf is gebaseerd op de meest recente wetenschappelijke inzichten van onder meer de Gezondheidsraad, vertaald naar praktische aanbevelingen met behulp van een rekenmodel van het RIVM. Daarbij zijn ook gedragswetenschappelijke kennis en Nederlandse eetgewoonten meegenomen. Doel is een totaalbeeld dat gezondheid, milieu en veiligheid combineert en tegelijkertijd haalbaar blijft voor verschillende groepen.
Belangrijke wijzigingen
- Meer maatwerk: naast leeftijd en geslacht zijn er nu ook aanbevelingen voor verschillende eetvoorkeuren — waaronder vegetariërs, veganisten, mensen zonder vis of vlees en een ’weinig brood’-variant. Niet alle patronen voldoen volledig aan de Gezondheidsraad-richtlijnen, maar ze zijn opgenomen om advies te bieden aan grote groepen Nederlanders.
- Heldere hoeveelheden: porties en opscheplepels zijn vervangen door gram- en milliliteraanduidingen in een nieuwe online tool, om preciezer te communiceren wat bedoeld wordt.
- Minder vlees, meer plantaardig: de aanbevolen vleesconsumptie voor volwassenen daalt naar maximaal 300 gram per week, waarvan maximaal 100 gram rood vlees (voorheen 500 g/week en 300 g rood). De Gezondheidsraad adviseert 200 g rood vlees; het Voedingscentrum kiest een lagere grens dan de gezondheidsraad op basis van milieu-overwegingen.
- Peulvruchten omhoog: de rol van peulvruchten groeit van eerdere aanbevelingen (120–180 g/week) naar 250 g/week voor volwassenen, als stap richting meer plantaardige eiwitbronnen.
- Zuivel en alternatieven: het advies blijft 400 g zuivel per dag, maar verrijkte zuivelalternatieven (zoals soja‑ of erwtendranken) zijn nu expliciet opgenomen om de milieu-impact te verkleinen.
- Bewerkt vlees: vleeswaren en bewerkt vlees worden niet langer gezien als dagkeuze maar als weekkeuze, met het advies er zo weinig mogelijk van te eten en het mee te laten tellen in de totale vleeslimiet.
Afwegingen en boodschap
Het Voedingscentrum benadrukt dat bij elk advies een afweging is gemaakt tussen gezondheid, duurzaamheid en veiligheid; soms wegen die aspecten verschillend, waardoor keuzes noodzakelijk waren (bijv. vleesreductie om milieu-impact te beperken). Alle doorgerekende eetpatronen zijn volgens het centrum zo samengesteld dat ze zo gezond mogelijk zijn, een lage milieubelasting hebben en binnen veilige grenzen blijven. De nieuwe Schijf van Vijf moet mensen helpen gezonder te eten en tegelijkertijd minder belastend voor het milieu en veiliger voor de samenleving.