Nog even over het nieuwjaarseten: aardappelsalade, vet en zwaar maar toch fris en koel
In dit artikel:
Hiske Versprille beschrijft hoe een berg overgebleven aardappelen op oudejaarsavond werd omgezet in een kolossale aardappelsalade die haar door de feestdagen droeg. Op 31 december kookte ze zes kilo uiteenlopende aardappelen en maakte er een zware, maar verslavende huzarensalade van die ze in bakjes en haar fietstas meenam van feestje naar feestje. De salade diende als borrelhap bij oesters, champagne en bier, en overleefde zelfs een experiment met appelbeignet.
De auteur legt persoonlijke rituelen naast culturele varianten: haar Zeeuwse oma Betsie maakte een klassiek Nederlandstalige huzarensalade die met eieren, zilveruitjes, mayonaise en augurken werd aangekleed; vroeger bestond rond oud en nieuw ook de speelse kloksalade met een wijzerplaat van ei en komkommer. Voor haar zoon bouwt ze in mei een ‘Augurkentaart’ — een opgestijfde aardappelsalade in een springvorm, versierd als verjaardagstaart en gegeten als hartige borrelhap. Als kind vroeg haar zoon eens wat hij zou wensen bij het zien van een vallende ster; hij antwoordde simpel: “Een augurk.”
Versprille geeft ook achtergrond en kookadvies. Internationaal verschijnt het gerecht onder verschillende namen: in veel landen Russische salade, in Rusland Salade Olivier — vernoemd naar chef Lucien Olivier — maar vergelijkbare salades bestonden al eerder, wat suggereert dat het gerecht onafhankelijk op meerdere plekken ontstond. Regionale varianten verschillen sterk: in Frankrijk vaak met vinaigrette of crème fraîche; IJsland voegt currypoeder toe; China maakt hem pittig met Sichuanpeper en chili; Oostenrijk en Zuid-Duitsland gebruiken bouillon; Japanse versies proeven umami dankzij Kewpie-mayonaise.
Praktische tips: kook de aardappels in de schil, pel en snijd ze als ze nog warm zijn en geef ze meteen zuur (azijn/wijn) zodat ze niet tot puree vervallen. Pas daarna de dressing toevoegen — Versprille gebruikt mayonaise, azijn, mosterd en noemt gebrande (bruine) boter als geheim ingrediënt voor extra smeuïgheid. Het belangrijkste punt van het stuk is niet alleen het recept, maar het idee dat aardappelsalade een feestelijk voorbeeld is van zuinig en creatief koken: je gebruikt wat er al in huis is en daarmee vier je het nieuwe jaar.