Nissan gebruikte sjoemelsoftware om uitstoot te verhullen, maar krijgt geen boete
In dit artikel:
Nissan heeft in Europa jarenlang dieselauto’s verkocht met software die tijdens officiële tests de werkelijke uitstoot verbergt, blijkt uit een vertrouwelijke brief van de Duitse toezichthouder KBA uit mei 2023, waar Follow the Money inzage in kreeg. Volgens het KBA-onderzoek werden tussen 2016 en 2019 twee varianten van de pick-up Navara uitgerust met zulke illegale manipulatie-instrumenten—ook wel ‘defeat devices’ genoemd—ondanks dat het gebruik van dergelijke trucs nationaal en internationaal sinds Dieselgate (Volkswagen, 2015) scherp in de gaten staat.
Na ontdekking moest Nissan een wereldwijde terugroepactie uitvoeren om via een software-update de Selective Catalytic Reduction (SCR)-regeling aan te passen. Nissan zegt met het KBA te hebben afgesproken marktacties uit te voeren om de uitstoot in de praktijk te verbeteren en benadrukt dat de Navara niet langer voor de Europese markt wordt geproduceerd. Het bedrijf gebruikte in publieke reacties bewust niet het woord ‘manipulatie-instrument’ en gaf geen verklaring waarom aandeelhouders niet over de KBA-brief of de update werden geïnformeerd.
De KBA schat dat het om circa 77.209 voertuigen wereldwijd kon gaan; theoretisch zou de Europese Commissie per voertuig boetes tot maximaal 30.000 euro kunnen opleggen (in totaal ruim twee miljard euro). De Commissie ontving in 2023 wel een melding van non-compliance door het KBA, maar legde geen boete op omdat de non-conformiteit volgens haar werd verholpen met de software-update en geen lidstaat binnen de voorgeschreven maand bezwaar maakte. Of de KBA in zijn melding duidelijk benoemde dat er sprake was van verboden manipulatie-instrumenten, blijft onduidelijk: die specifieke KBA-brief is niet gedeeld met de Commissie.
Ook het nationale toezicht faalde: de Nederlandse RDW en het Zweedse Transportagentschap wisten niet van de KBA-conclusie. In de RDW-terugroepregistratie stond slechts een technische omschrijving zonder de term ‘defeat device’, en de RDW zegt niet op de hoogte te zijn geweest van de KBA-brief. Dit gebrekkige onderlinge informatie-uitwisseling was een van de belangrijkste lessen uit Dieselgate en blijkt nog altijd te knellen; eerder onderzoek van Follow the Money toonde al communicatieproblemen rond een ander geval (Hyundai), dat in Duitsland tot een boete van 58,5 miljoen euro leidde.
In Nederland stonden recent ruim driehonderd Navara’s met de problematische software geregistreerd; 247 eigenaren lieten de gratis update uitvoeren, 71 voertuigen wachten nog op de update (één daarvan werd te koop aangeboden bij een Limburgse occasionhandelaar). De zaak maakt deel uit van bewijsstukken in een lopende collectieve rechtszaak voor het Engelse Hooggerechtshof, waarin Nissan samen met vier andere fabrikanten door meer dan een miljoen autobezitters wordt aangeklaagd wegens het toepassen van illegale manipulatie-software.
De onthulling illustreert dat verbeterde regels na Dieselgate onvoldoende zijn om misstanden definitief uit te bannen: fabrikanten kunnen nog steeds via software invloed uitoefenen op uitstootmetingen, autoriteiten wisselen niet altijd cruciale informatie uit en de EU-handhaving grijpt alleen in als lidstaten of de Commissie binnen krappe termijnen actie ondernemen.