Nieuwe wet geeft inlichtingendiensten veel meer ruimte

In dit artikel:

Het kabinet wil de AIVD en MIVD aanzienlijk meer ruimte geven om sneller en flexibeler op dreigingen te reageren. Een nieuw wetsvoorstel vermindert de voorafgaande toestemming tijdens operaties en maakt intensievere samenwerking mogelijk met overheden, bedrijven en organisaties. Onlineplatforms en banken zouden gegevens aan de diensten moeten verstrekken.

Ook wordt staatsnoodrecht opgenomen voor buitengewone omstandigheden, bijvoorbeeld wanneer Nederland betrokken raakt bij een grootschalig conflict. Het parlement moet de toepassing daarvan goedkeuren. De ministers Dilan Yeşilgöz (Defensie) en Pieter Heerma (Binnenlandse Zaken) zeggen dat de bestaande waarborgen en hoge drempels voor inzet blijven gelden. Een nieuw onafhankelijk College van Toetsing en Toezicht moet toezicht houden.

De nieuwe wet is volgens het kabinet nodig door de toegenomen en complexere dreiging van onder meer Rusland, China en Iran, die zich op de hele samenleving richt. Bevoegdheden die sinds een tijdelijke wet uit 2024 tegen offensieve cyberprogramma’s konden worden ingezet, worden uitgebreid naar alle landen en organisaties die tegen Nederland of Nederlandse belangen handelen, inclusief groepen op de EU-terreurlijst.

Tijdens operaties kan langer zonder afzonderlijke toetsing worden gewerkt, behalve bij onder meer grootschalige data-onderschepping, DNA-afname en het binnentreden van woningen. Ook gaat de MIVD nauwer samenwerken met de krijgsmacht en ruwe inlichtingen sneller delen, wat volgens het kabinet door de oorlog in Oekraïne extra belangrijk is. Het voorstel gaat eerst in consultatie.