Nieuwe vuistregels voor een beweegvriendelijke openbare ruimte

In dit artikel:

Nederland kampt met schaarse openbare ruimte, waardoor het urgent is om die ruimte bewust in te richten voor bewegen, spelen, sporten en ontmoeten. Het RIVM adviseert daarom dat minimaal 25% van de openbare buitenruimte op buurtniveau beweegvriendelijk ingericht moet zijn. Deze drempel is gebaseerd op Gezondheidsmonitor‑data: bewoners met minstens 25% beweegvriendelijke ruimte in hun buurt halen vaker de beweegrichtlijn. De richtlijn is bovendien getoetst in workshops met gemeenten, ontwerpers en andere experts.

Formele sportaccommodaties zijn voorlopig buiten deze 25%-maatstaf gelaten omdat ze vaak buurtoverstijgend zijn; een geïntegreerde richtlijn inclusief sportaccommodaties wordt tegen eind 2026 verwacht. Voor praktische toepassing ontwikkelde het RIVM vuistregels (waaronder afstandsnormen en onderbouwing voor groen) die gemeenten kunnen opnemen in omgevingsvisies en -plannen. Het Kenniscentrum Sport & Bewegen levert aanvullend bouwstenen en ontwerpprincipes: concrete inrichtingselementen (bijv. speelruimtes, fiets- en looproutes, ontmoetingsplekken, groen en water) met kwaliteitscriteria en wetenschappelijke of praktijkonderbouwing.

Belangrijk is dat de 25%-maat niet alleen over oppervlakte gaat: spreiding, bereikbaarheid en kwaliteit (toegankelijkheid) zijn cruciaal. Ook grijze (straten, parkeerplaatsen) en rode (gebouwen) ruimtes, hoewel formeel buiten de 25%, kunnen beweegvriendelijk worden ingericht. Het BVO‑model benadrukt dat hardware (fysieke inrichting) samengaat met software (aanbod) en orgware (samenwerking, onderhoud, financiering). Gemeenten kunnen gebruikmaken van een interactieve kaart, een uitlegvideo en de handreiking IHP Sport en Bewegen voor verdere uitwerking en implementatie.