Nieuwe vissoort voor Europa duikt op in de Westerschelde

In dit artikel:

Een vis die op 14 maart 2020 werd gevangen bij de koelwateruitlaat van de kerncentrale van Borssele in de Westerschelde, blijkt geen elft maar een Atlantische menhaden (Brevoortia tyrannus) te zijn. Daarmee gaat het om de eerste zekere waarneming van deze Noord-Amerikaanse haringachtige in Nederland en Europa.

De vis werd tijdens een excursie van de Jeugdbond voor Natuur- en Milieustudie gevangen en stierf kort daarna. Omdat het dier beschadigd was, werd het voor onderzoek meegenomen. Aanvankelijk wezen uiterlijke kenmerken, zoals het grote aantal aanhangsels aan de kieuwbogen, op een elft. DNA-analyse door het Belgische INBO wees echter op het geslacht Brevoortia. Hoewel ook een verwante subtropische soort genetisch mogelijk was, maakt die het koude winterklimaat van de Westerschelde waarschijnlijk niet overleefd. Daarom is de vis geïdentificeerd als Atlantische menhaden.

De soort leeft normaal langs de oostkust van Noord-Amerika. Mogelijk is het exemplaar zelfstandig noordwaarts gezworven doordat het zeewater door klimaatverandering opwarmt, via Groenland, IJsland en de Noordzee. Transport in scheepsballastwater is een andere optie, al achten onderzoekers die minder waarschijnlijk omdat menhaden slecht tegen de omstandigheden in ballasttanks kunnen.

Sinds de vangst zijn geen nieuwe exemplaren gevonden. De vis kan bovendien lastig worden opgespoord, omdat bestaande eDNA-methoden de soort niet onderscheiden van fint, die veel voorkomt in de Westerschelde. Of de vangst een eenmalige verdwaalde vis was, een meegelift exemplaar of het begin van vestiging in Noordwest-Europese estuaria, blijft daarom onduidelijk.