Nieuwe spionagewet gaat toezichthouders veel te ver, stevige kritiek op kabinet

In dit artikel:

De TIB en de CTIVD hebben stevige kritiek op het voorstel voor een nieuwe Inlichtingenwet, dat het kabinet in internetconsultatie heeft gebracht. Door de verslechterde geopolitieke situatie en de toenemende dreiging wil het kabinet de AIVD en MIVD ruimere bevoegdheden geven. Volgens de toezichthouders raakt de wet daardoor uit balans: de mogelijkheden van de diensten groeien, terwijl de controle en rechtsbescherming afnemen.

Zo zouden de diensten een organisatie kunnen aanmerken als ‘evidente tegenstander’ en vervolgens een jaar lang iedereen die daarmee verbonden is volgen, hacken of afluisteren. Nu is daarvoor elke drie maanden afzonderlijke toestemming nodig. De toezichthouders vrezen dat ook mensen zonder enige betrokkenheid bij spionage of terrorisme worden onderzocht, bijvoorbeeld medewerkers van een universiteit die samenwerkt met een verdachte organisatie.

Daarnaast maken zij zich zorgen over het gebruik van bulkdatasets met gegevens van grote groepen onschuldige burgers. Die informatie zou met kunstmatige intelligentie kunnen worden doorzocht voordat menselijke inzage is goedgekeurd en mogelijk met buitenlandse diensten worden gedeeld.

Het wetsvoorstel voegt de TIB en CTIVD samen tot één toezichthouder. Volgens beide colleges krijgt die onvoldoende middelen en verdwijnen 30 procent van hun leden, waardoor het toezicht juist verzwakt. Ze twijfelen bovendien of enkele voorstellen met het Europees recht verenigbaar zijn. Minister Dilan Yesilgöz zegt dat de wet voldoende waarborgen bevat, maar de toezichthouders hopen dat hun bezwaren nog tot aanpassingen leiden.