Nieuwe soorten, namen en vragen uit onze Noordzee
In dit artikel:
Op 19 september 2024 vonden duikers van Stichting Duik de Noordzee Schoon op het wrak van de S.S. Biarritz (ongeveer 36 zeemijl/67 km ten westen van IJmuiden) twee opvallende organismen: een hydropoliep die voor het eerst in situ in het Nederlandse deel van de Noordzee is waargenomen, en een kleine zeenaaktslak uit het Doto coronata‑complex. De wraklocatie is inmiddels niet meer bereikbaar wegens werkzaamheden voor het windpark Hollandse Kust West. De waarnemingen worden beschreven in een artikel in tijdschrift Het Zeepaard.
De hydropoliep is geïdentificeerd als Amphisbetia operculata. Voor deze soort bestond in Nederland alleen bewijs van aangespoeld materiaal; deze duiklevering is de eerste bevestigde levend‑vondst in onze wateren. Voorstel voor de Nederlandse naam is Zeetamarinde (in plaats van soms gebruikte ‘Fijne zeecypres’). De poliep valt op door zijn bilateraal symmetrische hydrothecae met een operculum en twee ongelijke tanden aan de rand.
Op hetzelfde wrak werd een kroonslakje aangetroffen waarvan morfologie en vindplaats (op de Zeetamarinde) wezen in de richting van Doto eireana. DNA‑barcoding uitgevoerd binnen het ARISE‑project (Naturalis) gaf echter een dubbel beeld: genetische overeenkomsten met zowel Doto eireana als Doto hydrallmaniae. Deze twee taxa zijn morfologisch bijna niet van elkaar te onderscheiden en werden tot nu toe vooral van elkaar gescheiden op basis van voedselkeuze: D. eireana zou uitsluitend op Amphisbetia operculata leven, D. hydrallmaniae uitsluitend op Hydrallmania falcata (Gekromde zeeborstel). Als nader onderzoek uitwijst dat het om één en dezelfde soort gaat, heeft dat consequenties voor de naamgeving: de oudere naam D. eireana zou dan voorrang krijgen en eerder Nederlandse waarnemingen (zoals een 2006‑melding bij Wissenkerke) zouden daartoe herleid kunnen worden.
De vondst illustreert zowel de meerwaarde als de grenzen van DNA‑barcoding: genetische data verrijken kennis van biodiversiteit, maar combineren noodzakelijk met morfologische en ecologische expertise om soortgrenzen te bepalen. Verdere genetische en anatomische analyses zijn gepland om te beslissen of er twee strikt monofage soorten bestaan of één bredervoedende soort. Voor uitgebreide soortbeschrijvingen wordt verwezen naar Blauwtipje.nl; het bericht is opgesteld door onderzoekers en vrijwilligers van onder meer Stichting ANEMOON, Stichting De Noordzee, Naturalis en Eurofins AquaSense.