Nieuwe methode om pollenrespons te meten in uitgeademde lucht
In dit artikel:
Onderzoekers van Hortus botanicus Leiden en de Radboud Universiteit ontwikkelden een nieuwe, niet‑invasieve methode om lichamelijke reacties op pollen aantoonbaar te maken via analyse van uitgeademde lucht. Tijdens korte wandelingen langs bloeiende grassen in Leiden (juni 2024 en 2025) werden deelnemers met en zonder hooikoorts vergeleken: voor en na vijftien minuten lopen registreerden ze hun klachten, waarna hun uitgeademde lucht in speciale zakken werd verzameld en geanalyseerd in Nijmegen.
De monsters gingen naar het Life Science Trace Detection Laboratory, waar Proton‑Transfer‑Reaction Time‑of‑Flight Mass Spectrometry (PTR‑ToF‑MS) werd gebruikt om vluchtige organische stoffen (VOS) te meten. Bij hooikoortspatiënten nam tijdens blootstelling aan graspollen de concentratie van verschillende organische stoffen toe; sommige van deze stoffen zijn eerder gekoppeld aan ontstekings- en histaminereacties. Tijdens een controlewandeling in november 2024 — toen er geen allergene planten bloeiden — waren de VOS‑profielen van patiënten en controles niet meer van elkaar te onderscheiden, wat erop wijst dat de gevonden verschillen specifiek samenhangen met pollenbloei.
De hoeveelheid pollen in de lucht werd gelijktijdig bepaald met een draagbare ‘pollensniffer’, die lucht aanzuigt en pollen op een vaselinelaag vangt. Microscopische identificatie toonde in de graswandelingen hoge concentraties graspollen, waardoor de gemeten veranderingen in uitgeademde lucht konden worden gekoppeld aan daadwerkelijke blootstelling.
Praktische meerwaarde: de techniek biedt een objectieve, pijnloze manier om hooikoortsklachten te kwantificeren en levert mogelijke biomerkers op die betrouwbaarder zijn dan vragenlijsten of soms invasieve huid‑ en bloedtests. Daarnaast opent de methode onderzoek naar hoe stedelijke beplanting gezondheid beïnvloedt, wat beleidskeuzes over bomen en struiken kan informeren.
Het onderzoek wordt uitgebreid naar boompollen omdat ongeveer de helft van de hooikoortspatiënten vooral op bomen reageert. Voor dit vervolg worden in januari wandelingen langs bloeiende elzen in Leiden georganiseerd (23 of 30 januari, afhankelijk van bloei), open voor iedereen van 18 jaar en ouder die niet rookt; de wandeling duurt 15 minuten en start om 10.00 uur. Aanmelding is mogelijk via de organisatie. Tekst: Hortus botanicus Leiden en Radboud Universiteit.