Nieuwe Ketnet-reeks 'No yap!' toont hoe makkelijk kinderen energiedrankjes en alcohol kopen: "Het ging té makkelijk"
In dit artikel:
Presentator Matthias El Benni (13) en medespeurders Klara Mathot (11) en Seb Van den Brande (11) trekken in de nieuwe Ketnet-reeks No yap! de winkels in om te testen hoe makkelijk minderjarigen drankjes kunnen kopen. In de eerste aflevering slaagden ze er herhaaldelijk in energiedrankjes, een alcoholvrij bier en zelfs een drankje met 4% alcohol af te rekenen in verschillende winkels in België, vaak zonder dat hun leeftijd gecontroleerd werd. In één geval vroeg een kassier kort naar leeftijd, maar een collega greep in en liet de verkoop doorgaan; Matthias gaf het alcoholische drankje later zelf terug.
De proef legt een beleidsmatig knelpunt bloot: België kent geen wettelijke minimumleeftijd voor de verkoop van energiedranken, terwijl sommige Europese landen (zoals Polen, Litouwen, Letland, Roemenië en Hongarije) wel beperkingen hebben ingevoerd en in het Verenigd Koninkrijk over een leeftijdsgrens wordt gedebatteerd. Voor alcohol bestaan in België wél regels: bier en wijn mogen niet aan jongeren onder 16 worden verkocht, sterke dranken niet aan onder 18-jarigen. Handelsfederatie Comeos erkent het probleem en pleit voor betere controles, meer opleiding van personeel en zelfs een duidelijke leeftijdsgrens van 18 jaar voor alle (alcoholhoudende en -vrije) dranken om handhaving te vereenvoudigen.
Toxicoloog Jan Tytgat legt uit waarom dit zorgelijk kan zijn: energiedrankjes bevatten vaak veel cafeïne en suiker. Hij wijst op een veilige bovengrens van ongeveer 3 mg cafeïne per kilogram lichaamsgewicht per dag (bijvoorbeeld 150 mg voor iemand van 50 kg), terwijl een standaardblikje rond 80 mg cafeïne kan bevatten. Door hun lagere lichaamsgewicht voelen kinderen dezelfde hoeveelheid sneller sterker, met mogelijke effecten zoals nervositeit, slaapproblemen en rusteloosheid; bij frequent gebruik neemt ook het risico op overgewicht en diabetes toe. Suikervrije varianten zijn volgens Tytgat evenmin zonder risico omdat ze kunstmatige zoetstoffen bevatten.
Het Vlaams Instituut Gezond Leven zet energiedranken in de rode bol van de Voedingsdriehoek en raadt aan water als standaard dorstlesser in scholen, sportclubs en jeugdwerkingen te hanteren. Matthias zegt na de opnames geschrokken te zijn van hoe eenvoudig het ging en hoopt dat de aflevering kinderen kritischer en waakzamer maakt ten aanzien van energiedranken. Het programma, bedacht door Matthias, wil jongeren zelf onderzoek laten doen — soms undercover — en andere afleveringen behandelen onderwerpen als culturele vragen, leeftijdslabels en geld verdienen.