Nieuwe Hongaarse president András Baka is geen politieke schoothond

In dit artikel:

Het Hongaarse parlement heeft dinsdag András Baka gekozen tot nieuwe president. Hij kreeg 140 stemmen voor en 6 tegen; de oppositiepartij Fidesz van voormalig premier Viktor Orbán deed niet mee aan de stemming uit protest tegen het gedwongen vertrek van president Tamas Sulyok. Die trad af nadat hij een grondwetswijziging had ondertekend die zijn eigen ambtstermijn beëindigde.

Hoewel de Hongaarse president vooral een ceremoniële rol heeft, kan hij wetten tegenhouden of aan het Constitutioneel Hof voorleggen. Voor de regerende Tisza-partij is het daarom belangrijk dat de nieuwe president de hervormingen niet onnodig blokkeert. Toch koos premier Péter Magyar niet voor een volgzame bondgenoot. Baka was rechter bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens en voorzitter van het Hongaarse hooggerechtshof, totdat Orbán hem in 2011 via een omstreden grondwetswijziging liet ontslaan.

Zijn benoeming is daardoor opvallend: Baka profiteert nu zelf van een vergelijkbare juridische constructie om Sulyok te vervangen. Critici wijzen bovendien op zijn polariserende verleden als rechter. Tisza ziet hem desondanks als symbool voor herstel van de rechtsstaat, rechterlijke onafhankelijkheid en de band met de Europese Unie. Baka heeft al kritiek geuit op Magyars voorstel om de zittingsduur van parlementariërs te beperken tot twaalf jaar. Omdat zijn presidentschap maximaal vijf jaar duurt en hij niet kan worden herkozen, verwachten kenners dat hij onafhankelijk zal optreden en mogelijk met Magyar botst wanneer diens hervormingen de rechtsstaat raken.