Nieuwe coalitie ziet Europa als tegengif voor Trumps Amerika
In dit artikel:
De nieuwe minderheidscoalitie van D66, CDA en VVD erkent expliciet dat de internationale verhoudingen veranderd zijn sinds de terugkeer van Donald Trump en formuleert in het coalitieakkoord een zeldzaam kritische toon richting de Verenigde Staten. Buitenlandexperts Laurien Crump en Michel Michaloliákos zien in het akkoord een breuk met de traditionele naoorlogse reflex om primair China en Rusland te bekritiseren: Nederland wil voortaan via diplomatieke kanalen de VS aanspreken als Amerikaanse stappen Nederlandse waarden of belangen ondermijnen — iets wat volgens de experts ongekend is in ruim tachtig jaar betrekkingen.
Tegelijkertijd blijft de coalitie terughoudend. Binnen de drie partijen is er een balans gezocht; vooral de VVD wil de relatie met Washington niet te rigoureus veranderen. De tekst van het akkoord noemt daarom ook geopolitieke realiteit en het leren spreken van de “taal van macht”, maar analisten twijfelen of louter diplomatie voldoende is om om te gaan met een onvoorspelbare Amerikaanse president. De recente publieke spanningen rondom kwesties als Groenland illustreren die onzekerheid.
Wat wel opvalt is de nadruk op Europa als strategische partner: de coalitie streeft ernaar Europese bondgenoten sterker te betrekken bij defensie en wil dat minstens 40 procent van defensie-uitgaven samen met Europese partners plaatsvindt. Ook pleit het akkoord voor versterking van de Europese nucleaire afschrikking en voor een NAVO die minder Amerikaans en meer Europees van karakter is. Nederland zou in die omslag een voortrekkersrol moeten spelen en zoekt samenwerking met gelijkgestemde landen als het Verenigd Koninkrijk, Noorwegen en Canada, maar ook met opkomende democratische middenmachten zoals India, Brazilië en Indonesië.
Rob Jetten zal naar verwachting als premier het buitenlandbeleid vertegenwoordigen; zijn pro-Europese profiel kan internationale steun bieden, maar hij moet snel persoonlijke banden smeden met leiders als Macron, Merz en Starmer. Concreet beleid hangt echter sterk af van de politieke praktijk: de coalitie heeft een minderheidspositie en is voor veel besluiten afhankelijk van oppositiepartijen. De ambitie is helder — Nederland wil voorop lopen in een nieuw geopolitiek landschap — maar de uitvoering en de effectiviteit van die koers blijven onzeker.