Nieuwe Brusselse dolkstoot voor boeren: Van Weel (VVD) geeft PAS-melders geen garantie tegen vervolging door het OM

In dit artikel:

Minister van Justitie David van Weel (VVD) weigert te garanderen dat zogenoemde PAS-melders nooit strafrechtelijk worden vervolgd onder nieuwe Europese regels voor milieumisdrijven. Dat blijkt uit schriftelijke antwoorden die hij op 2 november naar de Tweede Kamer stuurde op vragen van BBB-leider Caroline van der Plas over wetsvoorstel 36876.

PAS-melders zijn boeren en andere ondernemers die onder het voormalige Programma Aanpak Stikstof (PAS) volgens de overheid konden volstaan met een melding en geen natuurvergunning nodig hadden. Nadat de Raad van State die regeling in 2019 vernietigde, kwamen duizenden bedrijven buiten hun schuld zonder geldige vergunning te zitten. Hoewel de Omgevingswet de overheid verplicht deze bedrijven te legaliseren, is dat volgens het artikel na zeven jaar nog steeds niet volledig gebeurd.

De nieuwe Europese richtlijn maakt ernstige, wederrechtelijke milieuschade strafbaar. Van der Plas vroeg Van Weel daarom of PAS-melders hierdoor strafrechtelijke risico’s lopen en verlangde een volledige garantie dat zij niet vervolgd kunnen worden. De minister antwoordde dat een garantie van 100 procent niet mogelijk is en dat het Openbaar Ministerie uiteindelijk beslist over vervolging. Volgens hem ligt vervolging van PAS-melders niet voor de hand. Hij wil wel met het OM spreken over aanvullende waarborgen en benadrukt dat strafrecht een ultimum remedium is.

Van Weel stelt bovendien dat PAS-melders juridisch niet dezelfde bescherming genieten als bedrijven met een vergunning. Zij werkten destijds juist zonder vergunning op basis van een overheidsvrijstelling. Daardoor kunnen zij volgens zijn uitleg geen beroep doen op de normale strafrechtelijke bescherming die aan vergunninghouders toekomt. Een eerder aangehaald arrest van de Hoge Raad zou volgens de minister alleen betrekking hebben op bedrijven die wél een vergunning hadden.

Het artikel beoordeelt die redenering als onrechtvaardig: de overheid zou boeren eerst hebben verteld dat een melding volstond, vervolgens hebben nagelaten hun situatie te legaliseren en hen nu verantwoordelijk kunnen houden voor het ontbreken van een vergunning. Ook wordt gevreesd dat milieuorganisaties aangifte kunnen doen wanneer uitstoot nabij Natura 2000-gebieden als wederrechtelijk wordt aangemerkt. Als het OM niet vervolgt, kunnen zij via een artikel 12-procedure bij het gerechtshof alsnog vervolging proberen af te dwingen.

De stemming over het wetsvoorstel, die voor die dag gepland stond, werd opnieuw uitgesteld. Het artikel roept de Tweede Kamer op PAS-melders wettelijk volledig uit te zonderen van strafvervolging, eerst hun bedrijven onvoorwaardelijk te legaliseren en de Europese milieustrafregels niet in deze vorm in het Nederlandse recht op te nemen.