Nieuwe biografie werpt ander licht op koning Boudewijn: geen rol in moord op Lumumba en Filip kreeg tijd om "zielsverwant" te vinden

In dit artikel:

Vincent Dujardin presenteert in zijn omvangrijke biografie van koning Boudewijn (854 pagina's), na twee decennia archiefonderzoek, een herijking van enkele slepende episodes uit het koninklijk tijdperk. Met toegang tot privé‑dagboeken en persoonlijke aantekeningen van Boudewijn (via koningin Fabiola), plus documenten van Belgische, Europese en Amerikaanse departementen, komt Dujardin tot conclusies die bestaande veronderstellingen aanvechten — vooral rond de moord op Patrice Lumumba.

Lumumba en 1960–1961
Dujardin reconstrueert de chaotische eerste maanden na de Congolese onafhankelijkheid (30 juni 1960): de vernederende toespraak van premier Patrice Lumumba tegenover koning Boudewijn, de afscheuring van Katanga onder Moïse Tshombe, de opkomst van Mobutu en Lumumba's uiteindelijke arrestatie en executie in januari 1961. Waar een parlementaire onderzoekscommissie uit 2001 België en de koning een morele verantwoordelijkheid toedichtte en stelde dat Boudewijn zijn bevoegdheden zou hebben overschreden, wijst Dujardin op een cruciale fout in de timing van brieven. De paleisbrief aan Tshombe was opgesteld vóór aankomst van een bedreigende brief van Tshombe’s adviseur Weber waarin gesproken zou zijn over het “neutraliseren” van Lumumba. Daarmee vervalt volgens de auteur het directe verband dat de commissie legde tussen het paleisantwoord en Weber’s instructies. Bovendien toont het bronnenmateriaal aan dat de koning vooraf advies van zijn regering had ingewonnen, wat diens overschrijding van bevoegdheden in twijfel trekt. Dujardin concludeert dat Boudewijn niet aantoonbaar betrokken was bij het besluit Lumumba naar Katanga te sturen — en dus niet noodzakelijk bij diens dood.

Abortuscrisis van 1990 en troonsopvolging
De biografie belicht ook de abortuscrisis van 1990, toen de diepgelovige Boudewijn weigerde een nieuwe abortuswet te bekrachtigen. Dujardin laat zien dat premier Wilfried Martens niet onverwacht door de beslissing werd overvallen: het paleis had scenario’s en overleg met de regering vooraf, en er werd uiteindelijk geopteerd voor een constitutionele omweg waarbij de koning tijdelijk als onbekwaam werd verklaard zodat de ministerraad de wet kon tekenen — wat België tijdelijk “een dag zonder koning” opleverde. Over opvolging blijkt uit de dagboeken dat Boudewijn prins Filip vroeg op de hoogte bracht, maar dat hij in geval van aftreden of overlijden zijn broer Albert als onmiddellijke opvolger zou willen, om Filip meer tijd te geven om zich te vormen.

Persoonlijk leven en laatste jaren
Dujardin schetst verder het persoonlijke profiel van Boudewijn: de onmiddellijke aantrekkingskracht bij de kennismaking met Fabiola in mei 1960, hun verloving in Lourdes en een huwelijk dat door vijf miskramen zwaar werd getroffen. Het boek bevat intieme documenten, waaronder Boudewijns laatste brief aan Fabiola (2 juni 1993), geschreven kort voordat hij op 62‑jarige leeftijd in Motril overleed.

Betekenis
De biografie levert een gedetailleerde herwaardering van archiefstukken en plaatst enkele publieke mythes en politieke conclusies in een nieuw licht. Vooral de herinterpretatie van de briefwisselingen rond oktober 1960 vormt volgens Dujardin een kantelpunt in het debat over Boudewijns rol rond de dood van Lumumba.