Nieuwe bestemming voor 6 op de 10 kerken, minder dan 3 procent blijft uitsluitend religieus

In dit artikel:

In Roeselare heeft Vlaams minister Hilde Crevits (CD&V) een onderzoek gepresenteerd naar de toekomst van parochiekerken in Vlaanderen. De voorstelling vond zaterdag plaats in de Sint-Jozefskerk — zelf sinds 2014 ontwijd en herbestemd als kantoorruimte voor architecten en als lokaal voor buurtactiviteiten, zoals een Repair Café dit weekend — en illustreert tegelijk probleem en oplossing.

Het Platform Toekomst Parochiekerken bekeek de 1.527 kerkenbeleidsplannen die gemeenten, kerkfabrieken en bisdommen uiterlijk in 2025 moesten indienen. Vlaanderen telt ongeveer 1.600 parochiekerken (gemiddeld 5 à 6 per gemeente). Sinds 2013 is het aantal afgenomen van 1.786: 377 kerken (21%) kregen sindsdien een fundamenteel andere invulling — 206 met een nevenbestemming en 171 volledig ontwijd. Van de kerken die nog erediensten houden, wordt bij 80% nu ook al andere activiteit georganiseerd.

De analyse toont dat een exclusief religieuze toekomst voor minder dan 3% van de kerken wordt verwacht; bij 6 op de 10 wordt een herbestemming of nevenbestemming overwogen. Slechts enkele gebouwen staan op de slooplijst: zeven voor gedeeltelijke en twee voor volledige afbraak. Concrete voorbeelden zijn de mogelijke volledige sloop van de Maagd der Armenkerk in Mariaheide (Maasmechelen) en de geplande afbraak van de Heilig Sacramentkerk in Berchem om vanaf 2027 ruimte te maken voor sociaal woonbouwproject van Woonhaven Antwerpen.

Minister Crevits zegt de voorkeur te hebben voor nevenbestemmingen omdat ze plekken voor bezinning en samenkomst bewaren, maar waarschuwt dat gemeenten de plannen nu concreet moeten uitvoeren en dat herbestemming geen breuk met het verleden mag betekenen. De cijfers illustreren een bredere tendens: demografische en financiële druk dwingt tot creatief hergebruik van religieus erfgoed, met spanningen tussen conserveren, sloop en maatschappelijk hergebruik.