Nieuw Sociaal Contract moet verder zónder Omtzigt, maar kan dat wel?

In dit artikel:

Een dag na Pieter Omtzigts plotselinge vertrek uit de politiek werd duidelijk hoe fragiel Nieuw Sociaal Contract (NSC) is, een partij die in 2023 door Omtzigt werd opgericht en sterk op zijn persoon is gebouwd. Zijn opvolger, Nicolien van Vroonhoven, gaf aan open te staan voor verzoening en mogelijk zelfs een fusie met het CDA, de partij waar beiden vandaan komen en die in de peilingen veel sterker staat dan NSC. Deze suggestie leidde tot afkeuring van prominente NSC-bewindspersonen, minister Judith Uitermark en staatssecretaris Sandra Palmen, die benadrukten dat NSC een eigen identiteit heeft en dat er voorlopig geen sprake is van een fusie.

De situatie roept parallellen op met de Lijst Pim Fortuyn (LPF), die ook volledig om de oprichter was geconstrueerd en na diens overlijden aan interne verdeeldheid en instabiliteit ten onder ging. Net als bij de LPF was Omtzigt zowel het gezicht als de drijvende kracht achter NSC, dat Ideeën baseert op zijn analyse van falend openbaar bestuur en streeft naar een betrouwbare, kleine overheid met ruimte voor maatschappelijke organisaties en bestaanszekerheid. Cultureel bevindt NSC zich rechts van het CDA, sociaal-economisch iets links daarvan.

De partij staat nu voor grote uitdagingen: zij moet zich niet alleen staande houden in een kabinet met de rechtse PVV maar ook zichzelf als organisatie ontwikkelen. Tot nu toe ontbreekt het NSC aan een stevige partijinfrastructuur en een duidelijke koers zonder Omtzigt. Er bestaan binnen de fractie verschillende vleugels, variërend van rechts met nadruk op streng migratiebeleid tot een progressievere groep die zich zorgen maakt over de samenwerking met PVV en de zorg voor kwetsbaren centraal wil stellen. Recent vertrokken al twee Kamerleden vanwege interne onvrede.

Daarnaast worstelt NSC met het verlies aan kiezers en afnemende vrijwilligers, waardoor het onzeker is of ze in 2026 gemeenteraadsverkiezingen kan meemaken. De leiderschapsvraag is nog open: Nicolien van Vroonhoven twijfelt nog of zij alleen tijdelijk wil leiden of verder wil als lijsttrekker. Ook andere namen worden genoemd, maar de centrale opgave blijft het losmaken van de partij van de dominante persoonlijkheid van Omtzigt, om zo een duurzame politieke toekomst veilig te stellen.