Nieuw onderzoek toont grootschalig geweld in Nederlandse collaborateurkampen

In dit artikel:

Nieuw onderzoek in vrijgegeven archieven laat zien dat er na de bevrijding grootschalig en systematisch geweld is gepleegd in Nederlandse strafkampen waar collaborateurs en verdachten werden vastgehouden. Het NIOD schat dat tussen ongeveer 140.000 en 200.000 mensen in die periode in dergelijke kampen terechtkwamen — niet alleen SS’ers en NSB’ers, maar ook “gewone” burgers, bijvoorbeeld mensen met een Duitse achternaam.

De aangetroffen verhoren van een parlementaire enquête beschrijven extreem misbruik: gedetineerden werden gedwongen wormen of hun eigen ontlasting te eten, kregen urenlange stokslagen, werden in prikkeldraad gewikkeld, uitgehongerd of willekeurig doodgeschoten. Vrouwen werden seksueel geweld aangedaan; zwangere vrouwen kregen trappen in de buik. Sommige slachtoffers, zoals oud-NSB-burgemeester Peter Oldeman van Alblasserdam, werden herhaaldelijk gemarteld en levend begraven.

Hoewel delen van het misbruik in grotere kampen als Vught en Westerbork plaatsvonden, vonden veel van de heftigste misstanden plaats in kleine, geïmproviseerde interneringskampen in scholen of fabrieken zonder goede voorzieningen of toezicht. Historicus Ewoud Kieft, die de archieven per toeval ontdekte, stelt dat de omvang en routinematigheid van het geweld veel duidelijker naar voren komen en dat dit laat zien dat de veronderstelling van een snelle terugkeer naar de vooroorlogse rechtsorde onjuist is.