Nieuw natuurlijk filter zuivert historisch vervuild grondwater Grenspark Kalmthoutse Heide

In dit artikel:

Op 29 april is in de Steertse Heide (Grenspark Kalmthoutse Heide), op de grens tussen Vlaanderen en Nederland, een tweede fosfaatfilter in gebruik genomen. Het project zuivert historisch vervuild regen- en grondwater dat via greppels naar het Nederlandse natuurgebied de Groote Meer stroomt. De Steertse Heide, vroeger intensief gebruikt als landbouwgrond en nu als wateropvangbekken, heeft nog steeds hoge concentraties vooral fosfaat in de bodem; nitraten verdwijnen relatief snel, maar fosfaten blijven lang aanwezig en belemmeren het herstel van heide- en venvegetaties.

Het systeem werkt zonder pompen of externe energie: opgevangen water loopt door een laag ijzerzand (een restproduct uit de drinkwaterwinning) waarin fosfaten binden. Een eerste filter op Nederlandse bodem uit 2020 bleek succesvol, wat leidde tot deze uitbreiding op Belgisch grondgebied. De installatie is gefinancierd door de provincie Noord-Brabant en kostte 1,4 miljoen euro. De realisatie is het resultaat van jarenlange grensoverschrijdende samenwerking tussen Vlaamse en Noord-Brabantse overheden, terreinbeheerders en waterpartners.

Gedeputeerde Hagar Roijackers benadrukte het belang voor de kwetsbare Groote Meer en de brede biodiversiteit en stelde onder meer: "Natuur en water stoppen nou eenmaal niet bij landsgrenzen." De oplevering van het filter maakt deel uit van een breder natuurherstelprogramma: tevens is het gedempte Evertandven (vier hectare) heringericht om natuurlijke waterstandsvariaties terug te brengen en zo de variatie aan planten- en diersoorten te vergroten.

Dit project is een praktisch voorbeeld van een energiezuinige, natuurgebaseerde oplossing om grensoverschrijdende waterkwaliteit en ecosysteemherstel te bevorderen.