Nieuw licht op oud zilver in Joods Museum Curaçao
In dit artikel:
Het Joods Museum Curaçao in hartje Willemstad beheert een collectie ceremonieel zilver waarvan een deel nog actief in eredienst wordt gebruikt, waardoor het museum een ‘levend’ karakter heeft. Met het in 2022 gestarte project Care of our Silver Collection — gesteund door het Cultuurfonds Caribisch Gebied — liet kunsthistoricus drs. Gemke Jager de hele zilvercollectie inventariseren en stelde zij instructies op voor behandeling, poetsen en conservering. Ze werkte daarbij samen met het Nederlands Zilvermuseum Schoonhoven en het Joods Museum Amsterdam en raakte verrast door de hoeveelheid bijzonder Nederlands zilver buiten Europa. Het onderzoek omvatte onder meer het ontcijferen van zilvermerken, het duiden van stijlen en het meten en wegen van objecten.
Bij nadere bestudering bleken twee voor het museum belangrijke stukken — een kan en een ronde schaal — oorspronkelijk bij elkaar te horen. Waar ze tot nu toe vaak foutief op 1728 en aan een onbekende Goudse zilversmid werden toegeschreven, dateert het stel uit 1733 en is het gemaakt door Abraham Marshoorn uit Haarlem. De onversierde schaal heeft een diameter van 56,5 cm en weegt circa 1.900 gram. Kort na de inwijding van de Mikvé Israël‑Emanuelsynagoge in 1732 zouden kan en schaal in gebruik zijn genomen.
De ronde schaal fungeert nog altijd als huwelijksschaal in de Sefardisch‑Joodse Snoa: aan het einde van de huwelijksplechtigheid gooit de bruidegom met kracht een kristallen glas op de schaal stuk — een traditie die de onvolledigheid van vreugde symboliseert en herinnert aan de verwoesting van de Tweede Tempel. In de Asjkenazische Shaarei Tsedek wordt het glas juist met de voet verpletterd. Het zilverstel, door taxateurs ook wel lampetstel genoemd, is in bruikleen van de Snoa; de kan verhuist nog regelmatig terug naar de synagoge, vooral met Pesach en andere feestdagen. Omdat de schaal nu vooral voor bruiloften wordt gebruikt, gaat zij soms vergezeld van een andere zilveren schaal met priesterlijke zegenhanden.