Nieuw energienoodfonds voor mensen met laag inkomen: 'Opdracht gegeven om dit razendsnel uit te voeren'
In dit artikel:
Het kabinet bereidt onder druk van de Tweede Kamer extra stappen voor om de sterke stijging van energie- en brandstofprijzen te dempen. Minister van Sociale Zaken Hans Vijlbrief (D66) heeft opdracht gegeven om versneld een nieuw energienoodfonds op te zetten voor huishoudens met lage inkomens; ook wordt onderzocht of de regeling kan worden opengesteld voor lagere en mogelijk bredere middeninkomens.
Eerdere noodfondsen na de Russische inval in Oekraïne hielpen tienduizenden huishoudens: ongeveer 63.000 in 2023, 113.000 in 2024 en nog eens circa 111.000 het jaar erop. Die steun kostte de staat rond 66 miljoen euro per jaar. Een uitbreiding naar middeninkomens zou de begroting met honderden miljoenen extra per jaar belasten. Het kabinet wil daarom vooral de meest acute nood wegnemen en terughoudend zijn met brede, kostbare ingrepen die ook hogere inkomens bevoordelen.
De politieke druk neemt toe doordat andere Europese landen — zoals België, Griekenland, Spanje en Italië — wél direct ingrijpen om brandstof goedkoper te maken. Dat is onderwerp van het Kamerdebat over de gevolgen van de oorlog in Iran dat deze week plaatsvindt. De coalitie (D66, VVD en CDA) heeft geen meerderheid en heeft steun van oppositiepartijen nodig, die uiteenlopende voorstellen aandragen.
Sommige partijen pleiten voor een wettelijke prijsplafond aan de pomp, naar Belgisch voorbeeld; GroenLinks-PvdA ziet dat als manier om de literprijzen direct te verlagen. Critici waarschuwen dat zo’n maximum de pomphouders in financiële problemen kan brengen en dat er wetswijzigingen voor nodig zijn, wat tijd kost. Alternatieve ideeën variëren van verdere accijnsverlagingen (ChristenUnie) tot het verlagen van de btw op brandstof (JA21). Er is nog geen overeenstemming over een concrete koers.
Ook het bedrijfsleven dringt aan op snelle maatregelen. MKB Nederland en VNO-NCW roepen het kabinet op niet te wachten tot Prinsjesdag en pleiten onder meer voor een tijdelijk publiek fonds waar bedrijven met acute liquiditeitsproblemen kunnen lenen, plus een hogere onbelaste kilometervergoeding voor zakelijke ritten.
Gedragsaanwijzingen van het Internationaal Energieagentschap — minder autorijden en meer thuiswerken — vinden weinig bijval binnen de coalitie; ministers wijzen erop dat Nederland dit jaar geen voorraadtekorten heeft. Premier Rob Jetten benadrukt dat niet alles gecompenseerd kan worden en dat steun vooral gericht moet zijn op wie er echt door wordt geraakt. Naar verwachting zullen concrete, brede maatregelen niet voor mei volgen, terwijl er ondertussen grote politieke en maatschappelijke druk blijft om sneller te handelen.